Ekzositozda görevli kalsiyum bağlayıcı protein hangisidir?
a-Sinaptobrevin
b-Sinaptotagmin
c-Sintaksin
d-SNAP25
e-Rab3
Sinaptik vezikül döngüsündeki proteinlerin rolleri
1. Sinaptotagmin: Kalsiyum Sensörü
Sinaptik veziküllerin üzerinde yer alan bu protein, ekzositozun “tetikleyicisi”dir.
Kalsiyum Bağlama: Hücre içine giren kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonlarını bağlar.
Füzyonu Tetikleme: Kalsiyum bağlandıktan sonra konformasyonel bir değişikliğe uğrayarak vezikülün plazma membranına tam olarak yapışmasını ve içeriğini (nörotransmitterler) boşaltmasını sağlar.
2. SNARE Kompleksi: Kenetlenme Grubu
Sinaptotagmin’in işini yapabilmesi için vezikülün hücre zarına önceden kenetlenmiş olması gerekir. Bu “kenetlenme” (docking) işlemini SNARE proteinleri yapar:
a-Sinaptobrevin (V-SNARE): Vezikül membranında bulunur.
b-Sintaksin (T-SNARE): Hedef plazma membranında bulunur.
c-SNAP-25 (T-SNARE): Hedef plazma membranında bulunur.
Bu üç protein, bir fermuar gibi birbirine sarılarak vezikülü zarına yaklaştırır. Sinaptotagmin ise bu fermuarın tamamen kapanıp içeriğin boşalması için gereken kalsiyum sinyalini bekler.
3. Diğer Yardımcı Proteinler
a-Rab3: Vezikülün doğru yere (aktif zon) yönlendirilmesini sağlayan bir GTPaz’dır.
b-Munc-18: Sintaksin ile etkileşime girerek SNARE kompleksinin oluşumunu düzenler.
Vezikül Hazırlığı: Rab3 ve SNARE proteinleri vezikülü membrana yaklaştırır ve kenetler.
Depolarizasyon: Aksiyon potansiyeli kalsiyum kanallarını açar.
Sensör Aktivasyonu: Sinaptotagmin kalsiyumu yakalar.
Ekzositoz: Sinaptotagmin, SNARE kompleksini zorlayarak vezikül ve hücre zarlarının kaynaşmasını (pore oluşumu) sağlar.