Aşağıdaki bileşiklerden hangisi asetil KoA’dan sentez edilir?
A) Triptofan
B) Yağ asitleri
C) Vitamin B 1
D) Üre
E) Tirozin
Doğru cevabı B) Yağ asitleri‘dir.
Yağ Asidi Sentezi (Lipogenez)
Asetil KoA, sitoplazmada gerçekleşen yağ asidi sentezinin temel yapı taşıdır. Mitokondride üretilen asetil KoA, sitrata dönüşerek sitoplazmaya geçer. Burada tekrar asetil KoA’ya parçalanır ve Asetil KoA Karboksilaz enzimi ile Malonil KoA‘ya dönüştürülür. Yağ asidi sentaz enzim kompleksi, bu birimleri uç uca ekleyerek palmitat (16 karbonlu doymuş yağ asidi) gibi yağ asitlerini sentezler.
Diğer Şıkların Analizi
A) Triptofan ve E) Tirozin: Bunlar amino asitlerdir. İnsan vücudu triptofanı sentezleyemez (esansiyel aa), dışarıdan almalıdır. Tirozin ise fenilalaninden sentezlenir. Amino asitlerin karbon iskeletleri Asetil KoA’ya dönüşebilir (yıkım yolu), ancak Asetil KoA’dan bu amino asitler sentezlenmez.
C) Vitamin B1 (Tiamin): Vitaminler genellikle insan vücudunda sentezlenemeyen veya çok karmaşık yollarla sentezlenen mikro besinlerdir. Tiamin, Asetil KoA’dan sentezlenen bir bileşik değildir; aksine, Asetil KoA oluşumunda (Piruvat Dehidrogenaz kompleksi) bir koenzim olarak görev yapar.
D) Üre: Üre döngüsü, proteinden gelen amonyağın detoksifiye edilmesi sürecidir. Başlangıç maddeleri amonyak, karbondioksit ve aspartattır; Asetil KoA bu döngünün bir parçası veya sentez öncülü değildir.
Asetil KoA’dan Sentezlenen Diğer Önemli Maddeler
Asetil KoA sadece yağ asitlerine değil, şu bileşiklere de öncüllük eder:
- Kolesterol: HMG-CoA yolu üzerinden tüm steroid hormonların ve safra asitlerinin atasıdır.
- Keton Cisimleri: (Asetoasetat, beta-hidroksibütirat) Açlık durumunda enerji kaynağı olarak üretilirler.
- Asetilkolin: Sinir sistemindeki önemli bir nörotransmitterdir.