X’e bağlı geçer. Triadı; Hematüri + işitme kaybı + göz bulgusudur. Patognomonik lezyon ise anterior lentikonusdur. EM deki klasik pattern; GBM splitting (basket weave) dir. Tip IV kollajen (özellikle COL4A5) bozukluğu olup En çok Böbrek (glomerül bazal membranı)İç kulak ve göz etkilenir.
Alport sendromu, COL4A3 ve COL4A6 kolajen genlerindeki mutasyondan kaynaklanır.
Epidermoliz büllosa distrofika, COL7A1 kolajen genindeki mutasyondan kaynaklanır.
Osteogenezis imperfekta, COL1A1 ve COL1A2 genlerindeki mutasyonlardan kaynaklanır.
Alport Sendromu
Alport sendromu, başta glomerüler bazal membran (GBM), koklea ve göz olmak üzere bazal membranları etkileyen, Tip IV kollajen bozukluğuna bağlı kalıtsal bir hastalıktır.
Temel özellikler
| Özellik | Alport sendromu |
|---|---|
| Temel defekt | Tip IV kollajen |
| Başlıca kollajen ağı | α3–α4–α5 Tip IV kollajen ağı |
| Genler | COL4A3, COL4A4, COL4A5 |
| En sık kalıtım | ⭐ X’e bağlı — COL4A5 |
| Daha nadir | AR/AD — çoğunlukla COL4A3/COL4A4 |
| Ana organlar | 🫘 Böbrek + 👂 koklea + 👁️ göz |
| İlk renal bulgu | ⭐ Persistan mikroskopik hematüri |
| Proteinüri | Hastalık ilerledikçe artar |
| Renal sonuç | Progresif CKD → böbrek yetmezliği |
| İşitme | Bilateral sensörinöral işitme kaybı |
| Karakteristik göz bulgusu | ⭐⭐⭐ Anterior lentikonus |
| Diğer göz bulgusu | Perimaküler/retinal flekler |
| Işık mikroskopisi | Erken dönemde minimal değişiklik; ilerleyen dönemde skleroz |
| İmmünfloresan | Genellikle immün kompleks birikimi yok |
| Elektron mikroskopisi | ⭐⭐⭐ GBM’de splitting/lamellasyon → “basket-weave” görünümü |
| Tedavide temel renal yaklaşım | ACE inhibitörü/ARB ile RAAS blokajı |
| İleri evre | Böbrek transplantasyonu |
Patogenez
Normal GBM’nin olgun kollajen ağı: α3 + α4 + α5 Tip IV kollajen
Alport’ta bu ağ bozulur:
COL4 mutasyonu, Tip IV kollajen ağı anormal, GBM mekanik bütünlüğü bozulur.
Klinikte; Hematüri, proteinüri, glomerüloskleroz/interstisyel fibrozis, kronik böbrek hastalığı gelişir.
Aynı kollajen ağı koklea ve gözde bulunduğu için hastalık yalnızca nefropati değildir.
Elektron mikroskopisi:
Erken dönemde GBM’de incelme görülebilir.
Hastalık ilerledikçe GBM kalınlaşması + incelmesi, düzensizlik, lamina densada splitting ve multilamellasyon ortaya çıkar.
Sonuç: “BASKET-WEAVE” görünümü oluşur.*******
Bu, Alport’un en klasik patolojik ipuçlarından biridir.
Alport sendromu ve Thin Basement Membrane Nephropathy ayrıcı tanısı özellikle önemlidir
| Alport | İnce bazal membran nefropatisi | |
|---|---|---|
| Hematüri | +++ | +++ |
| GBM | İnce/kalın alanlar + splitting + lamellasyon | Diffüz incelme |
| Basket-weave | ⭐ Var | Yok |
| Proteinüri | İlerleyici olabilir | Genellikle hafif |
| İşitme kaybı | ⭐ Var olabilir | Tipik değil |
| Göz bulguları | ⭐ Var | Tipik değil |
| Böbrek yetmezliği | Özellikle ağır genotiplerde progresif | Çoğunlukla daha iyi prognoz; ancak COL4A3/A4 spektrumu değişkendir |
Günümüzde “thin basement membrane nephropathy” ile COL4A3/COL4A4 ilişkili hastalıkların bir spektrum oluşturabileceği unutulmamalıdır.
1-İşitme kaybı
Alport’taki işitme kaybı; Sensörinöraldir.
Genellikle bilateral ve progresiftir.
Bu nedenle Hematüri + sensörinöral sağırlık görüldüğünde ilk düşünülmesi gerekenlerden biri Alport sendromudur.
2-Göz bulguları
En yüksek verimli bulgu: Anterior lentikonus
Lens ön yüzünün koni biçiminde öne doğru protrüzyonu söz konusudur ve Alport için oldukça karakteristiktir.
Diğer önemli bulgu ise *******Perimaküler retinal flekler.
3-Kalıtım: sınav tuzağı
En sık form: X-linked Alport → COL4A5
Bu nedenle erkeklerde hastalık genellikle daha ağır seyredebilir.
Diğer formlar COL4A3 / COL4A4 otozomal resesif veya otozomal dominant hastalık oluşturabilir.
Genleri tek satırda
COL4A3 → α3
COL4A4 → α4
COL4A5 → α5
Alport – Goodpasture – IgA nefropatisi ayırıcı tanısı
| Özellik | Alport | Goodpasture | IgA nefropatisi |
|---|---|---|---|
| Temel mekanizma | Genetik Tip IV kollajen bozukluğu | Anti-GBM otoantikoru | IgA immün kompleksleri |
| Hedef | α3/α4/α5 kollajen ağı | Tip IV kollajenin α3 NC1 bölgesi | Mezangium |
| Hematüri | +++ | +++ | +++ |
| Pulmoner hemoraji | ❌ | ⭐⭐⭐ | ❌ |
| İşitme kaybı | ⭐⭐⭐ | ❌ | ❌ |
| Anterior lentikonus | ⭐⭐⭐ | ❌ | ❌ |
| IF | Genellikle spesifik immün kompleks yok | ⭐ Lineer IgG | ⭐ Mezangial IgA |
| EM | ⭐ Basket-weave | GBM hasarı | Mezangial depozitler |
YDUS sorusu
16 yaşındaki erkek hastada çocukluk döneminden beri tekrarlayan mikroskopik hematüri vardır. Son iki yılda proteinürisi artmıştır. Odyometrik incelemede bilateral sensörinöral işitme kaybı saptanır. Göz muayenesinde anterior lentikonus görülmektedir. Böbrek biyopsisinin elektron mikroskobik incelemesinde glomerüler bazal membranda düzensiz kalınlaşma, incelme ve lamellasyon izlenmektedir.
Hastanın temel moleküler bozukluğuyla en doğrudan ilişkili gen aşağıdakilerden hangisidir?
A) NPHS1
B) COL4A5
C) LAMB2
D) WT1
E) UMOD
Doğru cevap: B) COL4A5
Neden?
Dört güçlü ipucu aynı anda verilmiştir: Mikroskopik hematüri + sensörinöral işitme kaybı + anterior lentikonus + GBM’de basket-weave; ALPORT SENDROMU
En sık klasik form X’e bağlı Alport sendromudur ve COL4A5 mutasyonuyla ilişkilidir.
Son derece yüksek verimli ezber
ALPORT = 4 – 5 – 3
Tip IV kollajen; COL4A5 en sık.
3 organ: böbrek + kulak + göz tutulur.
Ve patolojide: Hematüri + SN işitme kaybı + anterior lentikonus + basket-weave = ALPORT
Ek ileri düzey YDUS incisi: Alport hastasına böbrek transplantasyonu yapıldıktan sonra nadiren de novo anti-GBM nefriti gelişebilir. Bunun nedeni, alıcının daha önce normal α3α4α5 Tip IV kollajen ağına immünolojik tolerans geliştirmemiş olması ve transplante edilen böbrekteki normal kollajen epitoplarını yabancı olarak algılayabilmesidir.