Diş operasyonları, özellikle diş çekimi veya kök kanal tedavisi gibi diş eti dokusunun manipüle edildiği işlemler, ağız florasında bulunan bakterilerin geçici olarak kana karışmasına (geçici bakteriyemi) neden olur. Bu durum, özellikle kalp kapağı hastalığı olan bireylerde İnfektif Endokardit (İE) riskini doğurur.
Viridans Grubu Streptokoklar (VGS)
Görseldeki notunuzda belirttiğiniz gibi, diş işlemleri sonrası gelişen endokarditlerin en yaygın etkeni Viridans Streptokoklardır. Ağız boşluğu, orofarenks ve gastrointestinal sistemin normal florasında bulunurlar. S. mutans, S. sanguinis, S. mitis ve S. salivarius en bilinenleridir. Bu bakteriler dekstran adı verilen yapışkan ekzopolisakkaritler üretirler. Dekstran sayesinde, daha önceden hasarlanmış (romatizmal ateş veya konjenital nedenlerle) kalp kapakları üzerindeki fibrin-trombosit agregatlarına sıkıca tutunurlar.
Klinik Seyir: Subakut Endokardit
Viridans streptokoklar genellikle Subakut Bakteriyel Endokardit (SBE) tablosuna yol açar. S. aureus gibi akut seyretmez; haftalar veya aylar içinde yavaş yavaş gelişir. Genellikle önceden hasarlı veya protez kapaklarda görülür. Hafif ateş, halsizlik, kilo kaybı ve yeni gelişen/karakter değiştiren üfürümler.
Profilaksi (Korunma) Yaklaşımı
Her diş operasyonu olan hastaya antibiyotik verilmez. Güncel kılavuzlara (AHA/ESC) göre profilaksi sadece yüksek riskli gruplara uygulanır:
- Kimlere Yapılır?
- Protez kalp kapağı olanlar.
- Geçirilmiş endokardit öyküsü olanlar.
- Bazı siyanotik konjenital kalp hastalıkları.
- Kalp nakli sonrası kapak patolojisi gelişenler.
- Hangi İşlemlerde Yapılır?
- Diş eti (gingiva) manipülasyonu, periapikal bölge işlemleri veya oral mukoza perforasyonu içeren tüm diş işlemleri.
- Hangi Antibiyotik Kullanılır?
- Standart: İşlemden 30-60 dakika önce Amoksisilin (2 gr oral).
- Penisilin Alerjisi Varsa: Sefaleksin, Klindamisin veya Azitromisin/Klaritromisin.
Mikrobiyolojik Ayırıcı Tanı
Viridans streptokokları, benzer özellik gösteren S. pneumoniae (Pnömokok) ile karıştırmamak için şu testler kullanılır:
| Özellik | Viridans Streptokoklar | S. pneumoniae (Pnömokok) |
| Hemoliz | Alfa (Kısmi yeşil) | Alfa (Kısmi yeşil) |
| Optohin Testi | Dirençli | Duyarlı |
| Safrada Erime | Erimez | Erir |
| Kapsül | Yok (Negatif Quellung) | Var (Pozitif Quellung) |