Multipl skleroz tedavisi 3 ana başlık altında incelenir:
- Akut atak tedavisi
- Hastalığın seyrini değiştiren (disease-modifying) tedaviler
- Semptomatik tedavi
1. Akut Atak Tedavisi
Amaç inflamasyonu hızlı baskılamak ve atak süresini kısaltmaktır.
| Tedavi | Mekanizma |
|---|---|
| IV Metilprednizolon | İlk tercih, yüksek doz kortikosteroid |
| Oral prednizon | Steroid devam tedavisi |
| Plazmaferez | Steroide dirençli ağır ataklarda |
2. Hastalığın Seyrini Değiştiren Tedaviler (Disease-Modifying Drugs)
Bu ilaçlar relaps sayısını ve hastalık progresyonunu azaltır.
A. İnterferon ve benzeri immünmodülatörler
| İlaç | Özellik |
|---|---|
| Interferon-β1a / β1b | T-hücre aktivitesini azaltır |
| Glatiramer asetat | Miyelin bazik proteine benzer yapı |
B. Oral immünomodülatörler
| İlaç | Mekanizma |
|---|---|
| Fingolimod | S1P reseptör modülatörü → lenfositleri lenf nodunda tutar |
| Siponimod / Ozanimod | S1P modülatörü |
| Dimetil fumarat | Anti-inflamatuar, Nrf2 aktivasyonu |
| Teriflunomid | Pirimidin sentez inhibisyonu |
C. Monoklonal antikorlar
| İlaç | Hedef |
|---|---|
| Natalizumab | α4-integrin blokajı → lökosit migrasyonu engellenir |
| Ocrelizumab | CD20 B hücreleri |
| Ofatumumab | CD20 |
| Alemtuzumab | CD52 |
| Ublituximab | CD20 |
3. Semptomatik Tedavi
| Semptom | Tedavi |
|---|---|
| Spastisite | Baklofen, Tizanidin |
| Yorgunluk | Amantadin, Modafinil |
| Nöropatik ağrı | Gabapentin, Pregabalin |
| Mesane disfonksiyonu | Oksibutinin |
| Yürüme bozukluğu | Dalfampridin |
Özet Tablo
| Tedavi Grubu | İlaç |
|---|---|
| Akut atak | IV metilprednizolon |
| İlk basamak | Interferon-β, Glatiramer |
| Oral tedaviler | Fingolimod, Teriflunomid, Dimetil fumarat |
| Monoklonal antikor | Natalizumab, Ocrelizumab |
| Semptomatik | Baklofen, Amantadin |
Aşağıdaki ilaçlardan hangisi multipl skleroz tedavi algoritmasında yer almaz?
A) Golimumab ***
B) Ocrelizumab
C) Glatiramer
D) Dalfampridin
E) Mitaksantron
Golimumab: Bir anti-TNF\alpha ajanıdır ve esas olarak Romatoid Artrit, Ankilozan Spondilit ve Ülseratif Kolit gibi romatolojik/enflamatuar hastalıklarda kullanılır. İlginç bir bilgi olarak; anti-TNF ilaçlar MS hastalarında demyelinizasyonu artırabileceği için MS tedavisinde kontrendikedir.
Ocrelizumab: CD20 pozitif B hücrelerini hedefleyen bir monoklonal antikordur (Hem RRMS hem PPMS’de etkindir).
Glatiramer Asetat: Miyelin temel proteinini taklit ederek immun modülasyon sağlar.
Dalfampridin: Potasyum kanal blokörüdür ve MS hastalarında özellikle yürüme hızını iyileştirmek amacıyla semptomatik olarak kullanılır.
Mitaksantron: Agresif seyreden MS vakalarında kullanılan bir antineoplastik/immunsupresif ajandır.