Aşağıdakilerden hangisi total parenteral nutrisyonun geç dönem komplikasyonlarından biridir?
A) Kolestaz ***
B) Hipoglisemi
C) Azotemi
D) Hiperglisemi
E) Azotemi
Total parenteral nutrisyonun (TPN) komplikasyonları içinde kolestaz ve metabolik kemik hastalığı (prematüre osteopenisi) özellikle bilinmesi gereken iki komplikasyondur. İkisi de geç dönemde ortaya çıkar. TPN alan hastalarda hem oral beslenememekten, hem sıklığı artan enfeksiyonlardan hem de TPN’nin içeriğinden dolayı (özellikle lipid solüsyonları!!!) kolestaz gelişebilir.
TPN’nin akut komplikasyonları:
Kateter: Sepsis, tromboz ve sıvı ekstravazasyonu; flebit, cilt soyulması ve enfeksiyonu
Metabolik: Hipoglisemi, hiperglisemi, osmotik diürez, dehidratasyon,azotemi, hiperlipidemi, hipoksi, hiperamonemi
TPN; özellikle kısa barsak sendromu, ileus, ciddi pankreatit, yüksek debili fistül gibi durumlarda kullanılır.
Komplikasyonlar üç ana grupta incelenir: Bunlar, Kateter ilişkili olanlar, Metabolik zeminde gelişenler ve Hepatobilier sistemi ilgilendirenler
I-AKUT (ERKEN) KOMPLİKASYONLAR
A) Kateter Kaynaklı
| Komplikasyon | Mekanizma |
|---|---|
| Pnömotoraks | Santral kateter yerleştirme |
| Hemotoraks | Subklavian girişim |
| Arter ponksiyonu | Teknik hata |
| Hava embolisi | Kateter manipülasyonu |
| Kateter enfeksiyonu | S. aureus, S. epidermidis, Candida |
| Sepsis | Kateter bakteremisi |
En sık mortalite nedeni: Kateter ilişkili sepsis
B) Metabolik (Başlangıçta)
| Komplikasyon | Özellik |
|---|---|
| Hiperglisemi | En sık |
| Hipoglisemi | Ani kesilirse |
| Elektrolit bozukluğu | Na, K, Mg |
| Refeeding sendromu | Hipofosfatemi **** |
| Metabolik asidoz | Aşırı glukoz yükü |
Refeeding sendromu: Hipofosfatemi, Hipokalemi, Hipomagnezemi triadı ile karekterizedir. Kardiyak aritmi riski oluşturur.****
II-GEÇ DÖNEM KOMPLİKASYONLAR
A) Hepatobilier
| Komplikasyon | Mekanizma |
|---|---|
| Hepatik steatoz | Karbonhidrat fazlalığı |
| Kolestaz | Uzun süreli kullanım |
| Safra çamuru | Safra stazı |
| Kolesistit | Safra akış azalması |
| Karaciğer yetmezliği | Uzun süreli TPN |
Çocuklarda en sık: Kolestaz
B) Metabolik (Geç)
| Komplikasyon | Özellik |
|---|---|
| Osteopeni | Mineral eksikliği |
| Eser element eksikliği | Zn, Cu |
| Vitamin eksikliği | Özellikle A, D, E, K |
| Metabolik kemik hastalığı | Uzun süreli TPN |
C) Kateter Uzun Dönem; Kateter trombozu, Vena cava sendromu ve Fungal enfeksiyon
Özet Tablo
| Dönem | En Sık | En Tehlikeli |
|---|---|---|
| Akut | Hiperglisemi | Sepsis |
| Erken metabolik | Refeeding sendromu | Aritmi |
| Geç | Kolestaz | Karaciğer yetmezliği |
TUS İpucu Cümleleri
“TPN başlanınca hipofosfatemi” → Refeeding
“Uzun süreli TPN alan çocukta bilirubin artışı” → Kolestaz
“Santral kateter sonrası ani dispne” → Pnömotoraks
Klinik Mini Senaryo; Uzun süredir oral alımı olmayan hastaya TPN başlandıktan 3. gün sonra; Taşikardi, Güçsüzlük ve Hipofosfatemi ile karekterize tablo gelişiyor.
Tanı: Refeeding sendromu