Nörogelişimsel değerlendirme, bir çocuğun biyolojik ve çevresel faktörler ışığında motor, dil, bilişsel ve sosyal-duygusal becerilerinin yaşıtlarıyla uyumunu belirlemek için yapılır. Klinik pratikte en sık kullanılan iki araç olan Denver II ve AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri), farklı amaçlara ve uygulama yöntemlerine hizmet eder.
AY AY KRİTİK BASAMAKLAR
10. Ay; İsme dönme, Saklanan oyuncağı arama (object permanence gelişmiş) patopnömoniktir. İpucu; “Cee–ee” oyununu anlama dönemidir.
12. Ay; Desteksiz ayağa kalkma, Birkaç adım atma. “1 yaş = 1–2 adım”
15. Ay; Basit emirleri uygulama (“Topu ver”, “Gel”). Alıcı dil (receptive language) hızla artar.
18. Ay; Vücut kısımlarını gösterme. (“Burnun nerede?”, “Kulağını göster”). 18. ay işaret ederek iletişim artışının olduğu süreçtir.
24. Ay ; Merdiveni tek başına inip çıkma, Yardım almadan Genelde iki ayağı aynı basamakta (henüz alternan değil)
Motor – Dil – Sosyal Karşılaştırma Tablosu
| Ay | Motor | Dil | Sosyal/Kognitif |
|---|---|---|---|
| 10 | Emekleme | Babıldama | İsme dönme |
| 12 | Yürümeye başlar | 1–2 kelime | El sallama |
| 15 | İyi yürür | Basit emir | Taklit |
| 18 | Koşmaya başlar | 10–20 kelime | Vücut kısmı gösterir |
| 24 | Merdiven tek başına | 2 kelimeli cümle | Paralel oyun |
Klinik Alarm Noktaları
| Yaş | Alarm Bulgusu |
|---|---|
| 12 ay | Yürüyememe |
| 18 ay | Anlamlı kelime yok |
| 24 ay | 2 kelimeli cümle yok |
| 24 ay | Merdiven çıkamama |
- 10 ay → İsme dön
- 12 ay → Yürü
- 15 ay → Emri anla
- 18 ay → Burnunu göster
- 24 ay → Merdiven çık
Gelişim basamakları açısından değerlendirilen 15 aylık bir bebeğin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?
A) Gizlenmiş oyuncağı yerinden çıkarmak
B) Desteksiz kalkma ve birkaç adım atma
C) Vücut kısımlarını göstermek****
D) Basit emirleri uygulama
E) İsmine dönmek
İsmine dönmek, ve saklanılan oyuncağı aramak 10. ay, Desteksiz kalkma ve birkaç adım atma 12. ay, Basit emirleri uygulama 15. ay, Vücut kısımlarını gösterme 18. ay, Tek başına, yardımcı olunmadan merdiven inip çıkma ise 24. ayda görülmektedir, özellikle bu gelişimsel basamağın bilinmesi önemlidir.