Senolitik İlaçlar

Yaşlanmış hücreler, normal hücrelerden farklı olarak SCAP (Senescent Cell Anti-Apoptotic Pathways) adı verilen sağkalım yollarını kullanırlar. Yani ölmeyi reddederler. Senolitikler bu yolları bloke eder:

1-Dasatinib: Bir tirozin kinaz inhibitörüdür. Hücrenin “hayatta kal” sinyallerini (bağımlılık yollarını) keser.

2-Quercetin: Bir bitkisel flavonoldür. p53 ve diğer hayatta kalma proteinleri üzerinden etki ederek yaşlanmış hücreyi apoptoza (programlı ölüme) zorlar.

3-D+Q Kombinasyonu: Bu ikili genellikle birlikte kullanılır; çünkü Dasatinib belirli hücre tiplerinde (yağ dokusu gibi), Quercetin ise diğerlerinde (endotel hücreleri gibi) daha etkilidir.

Senolitikler (Senolytics); Hücresel yaşlanmaya (senesens) girmiş, bölünmeyen fakat pro-inflamatuar SASP (senescence-associated secretory phenotype) salgılayan hücreleri seçici olarak ortadan kaldıran ajanlardır.

Senesens hücreleri p16^INK4a / p21^CIP1 ↑, telomer kısalığı, DNA hasarı ile birikir. SASP ile IL-6, IL-8, MMP’ler salgılayarak kronik inflamasyon oluşturur. Kök hücre nişini bozar, rejenerasyon azalır. Fibrozis, osteoartrit, ateroskleroz, diyabetik komplikasyonlarla ilişkilidir.

Başlıca Senolitikler

***En çok çalışılan kombinasyon: Dasatinib + Quercetin (D+Q)

Senesens hücreleri anti-apoptotik ağlara (BCL-2, PI3K/AKT) bağımlıdır. Senolitikler bu ağları hedefleyerek seçici apoptoz başlatır. Doku mikroçevresi temizlenir, kök hücre fonksiyonu iyileşir.

Klinik Araştırma Alanları arasında; İdiopatik pulmoner fibrozis, Diyabetik nefropati, Osteoartrit, Alzheimer hastalığı ve Kardiyovasküler yaşlanma bulunur. Henüz rutin klinik kullanımda standart değildir; çoğu çalışma erken fazdadır.

Senolitik ve Senomorfik ilaçların karşılaştırması

TUS/YDUS High-Yield

Senesens → p16/p21 ↑, telomer kısalığı

SASP → kronik inflamasyon

D+Q kombinasyonu en bilinen senolitik

******Navitoclax → BCL-2 inhibitörü