0–3. HAFTA: YA HEP YA HİÇ DÖNEMİ

Özellikle ilk 2 hafta teratojenlere karşı “ya hep ya hiç” prensibi ile çalışır. Hücreler totipotent olduğu için hasar ya tamamen kompanse edilir ya da gebelik kaybedilir.

1. HAFTA (Döllenme → İmplantasyon Başlangıcı)

Ana Tema: Bölünme + Blastokist

Gün Gün Olaylar

Kritik Yapılar

• Totipotent hücreler
• Morula
• Blastokist
• Embriyoblast vs Trofoblast
• Syncytiotrofoblast (hCG üretir)

2. HAFTA (İmplantasyon + Bilaminar Disk)

Ana Tema: İki tabakalı disk

Haftanın Özeti: “2’ler Haftası”

Karakteristik Yapılar

• Bilaminar germ disk
• Amniyotik kavite
• Primer yolk sac
• Ekstraembriyonik mezoderm
• Koryonik boşluk
• Connecting stalk (ileride umbilikal kord)

3. HAFTA (Gastrulasyon Haftası)

Ana Tema: 3 Tabaka + Vücut Planı

Büyük Olay: Gastrulasyon

Epiblast hücreleri → Primitif çizgi üzerinden invagine olur

Oluşan 3 Germ Yaprağı:

1. Ektoderm
2. Mezoderm
3. Endoderm

Karakteristik Yapılar

0–3. HAFTA KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

Kritik Ezberler

• En kritik gelişim olayı → Gastrulasyon (3. hafta)
• En sık malformasyon başlangıcı → 3. hafta
• hCG üretimi → Syncytiotrofoblast
• Umbilikal kord → Connecting stalk

“Ya Hep Ya Hiç” Dönemi

• İlk 14 gün
• Hücreler pluripotent/totipotent
• Hasar → ya tam iyileşme ya düşük

Embriyolojinin ilk üç haftası, tek bir hücreden (zigot) karmaşık bir organizmanın temellerinin atıldığı “ya hep ya hiç” dönemidir. Bu süreçteki gelişmeleri hafta hafta, en karakteristik yapılarıyla inceleyelim:

1. Hafta: Fertilizasyon ve İmplantasyon Hazırlığı

Bu hafta tamamen hücre bölünmesi ve rahme yolculukla geçer.

• Zigot: Spermin yumurtayı döllemesiyle oluşan tek hücre.
• Morula: Döllenmeden yaklaşık 3-4 gün sonra oluşan, 16-32 hücreli “dut” görünümlü yapı.
• Blastokist: 5. günde hücreler kenara çekilir ve içinde bir sıvı boşluğu (blastosel) oluşur.
  • Embriyoblast: İç hücre kitlesi (embriyoyu oluşturacak).
  • Trofoblast: Dış hücre kitlesi (plasentayı oluşturacak).
• İmplantasyon: 6. veya 7. günde blastokist endometriyuma tutunmaya başlar.

2. Hafta: “İkiler Haftası” (Bilaminer Germ Diski)

Bu haftaya damgasını vuran sayı 2‘dir; çünkü her şey ikiye bölünür.

• Trofoblastlar 2’ye ayrılır: Sitotrofoblast ve Sinsityotrofoblast.
• Embriyoblastlar 2’ye ayrılır: Epiblast ve Hipoblast (Bilaminer Germ Diski).
• İki Boşluk Oluşur: Amniyon boşluğu (yukarıda) ve Primer Vitellüs kesesi (aşağıda).
• Extraembriyonik Mezoderm 2’ye ayrılır: Somatopleural ve Splanknopleural mezoderm.
• Prekordal Plaka: Hipoblast hücrelerinin bir bölgede kalınlaşmasıyla oluşur (gelecekteki ağız bölgesi ve başın habercisidir).

3. Hafta: “Üçler Haftası” (Gastrulasyon ve Trilaminer Disk)

Bu hafta en kritik dönemdir; organogenez başlar ve vücut eksenleri belirlenir.

• Gastrulasyon: Bilaminer diskin 3 katmanlı (Trilaminer) yapıya dönüşmesidir.
  • Ektoderm, Mezoderm ve Endoderm tabakaları oluşur.
• Primitif Çizgi (Primitive Streak): Epiblast yüzeyinde beliren ve hücre göçünün başladığı oluktur.
• Notokord: Primitif düğümden uzanan, embriyonun aksiyel iskeletinin temelini oluşturan çubuksu yapıdır. Sinir sisteminin gelişimini (nörule) tetikler.
• Nöral Plaka ve Nöral Oluk: Sinir sisteminin ilk taslağı belirir.
• Somitler: Mezodermin kümeleşmesiyle oluşan, gelecekteki omurlar ve kasları oluşturacak yapılar belirmeye başlar (20. gün civarı).
• Kardiyovasküler Başlangıç: Kan damarları ve kalp taslağı (endokardiyal tüpler) bu haftanın sonunda oluşmaya başlar. Kalp atımı 21-22. günlerde başlar.

Özet Tablo