SEKESTRASYON (Drug Sequestration)
Tanım
İlacın belirli bir dokuya yüksek afinite göstererek orada birikmesi ve plazmadan uzaklaşmasıdır.
Sonuçları:
- Yarı ömür uzayabilir
- Lokal toksisite gelişebilir
- Tedavi avantajı sağlayabilir
Tablo – Klinik Odaklı
| İlaç | Biriktiği Yer | Mekanizma | Klinik Sonuç |
|---|---|---|---|
| Dijital | Çizgili kas | Na/K ATPaz bağlanma | Kaşektik hastada doz ↓ |
| İyot | Tiroid | Organifikasyon | Radyonüklid tedavi |
| Klorokin | Retina, makula | Melanin bağlanma | Görme kaybı |
| Griseofulvin / Terbinafin | Keratinize dokular | Keratin afinitesi | Dermatofit tedavisi |
| Fosfonatlar | Kemik | Hidroksiapatit bağlanma | Uzun kalış süresi |
| Tetrasiklin | Kemik, diş | Kalsiyum şelasyonu | Teratojenik |
| Morfin | Mide suyu | İyon tuzağı | Lokal irritasyon |
| Tiyopental | Adipoz doku | Lipofilik | Yeniden dağılım |
Mekanizma Türleri
1-İyon Tuzağı
Zayıf bazlar asidik ortamda birikir
→ Morfin mide suyunda
2-Kalsiyum Şelasyonu
→ Tetrasiklin kemik/diş
3-Lipofilik Depolanma
→ Tiyopental yağ dokusunda
4-Spesifik Doku Afinitesi
→ Klorokin retina
→ İyot tiroid
Püf Noktaları
- Kaşektik hastada dijital doz düşürülür
- Tetrasiklin → çocukta diş renklenmesi
- Fosfonatların yarı ömrü çok uzun (kemikte yıllarca)
- Tiyopental etkisi kısa çünkü redistribüsyon olur
- Klorokin retinal toksisite → düzenli fundus kontrolü
Klinik İpuçları
| Senaryo | Düşün |
|---|---|
| Çocukta sarı diş | Tetrasiklin |
| Uzun etki süresi | Fosfonat |
| Ani anestezi sonrası uyanma | Tiyopental redistribüsyon |
| Makula hasarı | Klorokin |