Evolokumab (marka adıyla Repatha), kolesterol düşürücü tedavide devrim yaratan, özellikle statinlere dirençli vakalarda veya genetik hiperkolesterolemide kullanılan bir PCSK9 inhibitörüdür.
Tamamen insan kaynaklı bir monoklonal antikor olan bu ilaç, LDL (kötü kolesterol) seviyelerini geleneksel ilaçların çok ötesinde düşürme kapasitesine sahiptir.
Normalde karaciğer hücrelerinin yüzeyinde LDL reseptörleri bulunur ve bu reseptörler kandaki LDL’yi yakalayarak karaciğere çeker. Ancak PCSK9 adı verilen bir protein, bu reseptörlere bağlanarak onları yıkar.
PCSK9 proteinine bağlanarak onu etkisiz hale getirir.
PCSK9 engellenince, LDL reseptörleri yıkılmaz ve sayıları artar. Karaciğer yüzeyinde daha fazla “yakalayıcı” (reseptör) olduğu için kandaki LDL kolesterol seviyesi dramatik bir şekilde düşer.
Evolokumab her yüksek kolesterol hastası için ilk seçenek değildir. Genellikle şu durumlarda reçete edilir.
Ailesel Hiperkolesterolemi (Heterozigot ve Homozigot): Genetik olarak kolesterolü çok yüksek olan bireylerde.
Aterosklerotik Kardiyovasküler Hastalık: Daha önce kalp krizi veya inme geçirmiş, statin tedavisine rağmen LDL hedefi tutturulamayan hastalar.
Statin İntoleransı: Yan etkiler nedeniyle (kas ağrıları vb.) yüksek doz statin kullanamayan hastalar.
Evolokumab bir hap değildir, protein yapısında olduğu için sindirim sisteminde parçalanır. Bu nedenle enjeksiyon yoluyla uygulanır:
Deri altı (subkutan) enjeksiyon (genellikle karın, uyluk veya üst kol).
Hastanın ihtiyacına göre 2 haftada bir veya ayda bir uygulanabilen hazır enjektörler/kalemler şeklinde bulunur.
Genellikle iyi tolere edilir ancak şu yan etkiler görülebilir:
Enjeksiyon Yeri Reaksiyonları: Kızarıklık, kaşıntı veya ağrı.
Nazofarenjit: Üst solunum yolu enfeksiyonu benzeri belirtiler.
Grip benzeri semptomlar: Kas ağrısı veya sırt ağrısı.
Not: Bilinenin aksine, karaciğer enzimlerini statinler kadar etkilemez.
Karşılaştırma Evolokumab ve Statinler
| Özellik | Statinler (Örn: Atorvastatin) | Evolokumab (Repatha) |
| Yol | Oral (Hap) | Subkutan Enjeksiyon |
| Mekanizma | Kolesterol sentezini durdurur (HMG-CoA) | Reseptör yıkımını engeller (PCSK9) |
| LDL Düşüşü | %30 – %50 | %50 – %70 (Ek olarak) |
| Maliyet | Düşük | Yüksek |
2026 yılı itibarıyla, Evolokumab’ın kalp krizi ve inme riskini azaltmadaki uzun vadeli başarısı (FOURIER çalışmaları verileriyle) pekişmiş durumdadır. Ayrıca, son yıllarda İnklisiran (siRNA teknolojisi) gibi 6 ayda bir yapılan alternatifler çıksa da, Evolokumab akut ve güçlü LDL düşüşü gereken hastalarda altın standartlığını korumaktadır.