SENİL OSTEOPOROZ – PATOGENEZİN ÇEKİRDEK MEKANİZMALARI
1-Azalmış Serum Östrojeni
- Yaşlanma ile (özellikle kadınlarda):
- Östrojen ↓
- Normalde östrojen:
- Osteoklast aktivitesini baskılar
- Osteoblast yaşam süresini uzatır
Östrojen azalınca: Osteoklast baskısı kalkar, Kemik rezorpsiyonu ↑
2-Osteoprogenitör Hücrelerde Azalmış Aktivite
- Kemik iliği stromal hücrelerinden:
- Osteoblast diferansiyasyonu ↓
- Yeni osteoblast oluşumu yetersiz
Sonuç:
Kemik yapım kapasitesi azalır
(yıkım devam ederken yapım geri kalır)
3-Artmış TNF-α, IL-1 ve IL-6 (Inflammaging)
- Yaşlanmayla birlikte:
- Kronik düşük dereceli inflamasyon
- Sitokinler:
- Osteoklast prekürsörlerini uyarır
- Osteoblast fonksiyonunu baskılar
Çift yönlü etki:
- Yıkım ↑
- Yapım ↓
4-Artmış RANK ve RANKL Ekspresyonu
- Östrojen azalması + inflamasyon →
- Osteoblast/stromal hücrelerde RANKL ↑
- RANKL → osteoklast öncüllerine bağlanır
RANK–RANKL yolu aktive olur. Osteoklast sayısı ve aktivitesi ↑
5-Artmış Osteoklast Aktivitesi
- Osteoklastlar:
- Daha uzun yaşar
- Daha aktif çalışır
- Her remodelasyon döngüsünde:
- Net kemik kaybı
Bu, senil osteoporozun merkez olayıdır
6-Osteoblastlarda Azalmış Sentez Aktivitesi
- Osteoblastlar:
- Daha az kollajen tip I üretir
- Daha az osteoid sentezler
- Mineralizasyon yetersiz kalır
Kemik yapımı nicel ve nitel olarak bozulur
7-Matrikse Bağlı Büyüme Faktörlerinde Azalma
- IGF-1, TGF-β gibi faktörler:
- Normalde kemik yapımını uyarır
- Yaşlanmayla:
- Aktivite ↓
Osteoblast stimulasyonu daha da azalır
8-Azalmış Fiziksel Aktivite
- Mekanik yük ↓
- Osteositlerin mekanosensör fonksiyonu ↓
Wolff kanunu çalışamaz. Kemik “kullanılmadığı” için zayıflar
ŞEMA İLE ÖZET
Yaşlanma
↓
Östrojen ↓ + İnflammaging (TNF, IL-1, IL-6 ↑)
↓
RANKL ↑ ────────────────┐
↓ │
Osteoklast aktivitesi ↑ │
├──► Net kemik kaybı
Osteoblast aktivitesi ↓ │
↓ │
Osteoprogenitör ↓ │
↓ │
Kemik yapımı ↓───────────┘
“AYIRT EDEN” NOKTA
- Senil osteoporoz:
- Yapım ↓ + yıkım görece ↑
- Yavaş, yaygın, kaçınılmaz
- Postmenopozal osteoporoz:
- Daha çok östrojen kaybı + hızlı trabeküler kayıp
TEK CÜMLELİK ALTIN EZBER
“Senil osteoporozda osteoblast yorulur, osteoklast kazanır.”