Dispne ve kronik öksürük yakınmasıyla başvuran 61 yaşındaki bayan hastada aşağıdaki spirometri bulgularından hangisi obstrüktif bir akciğer hastalığına uymaz?
A) FEV1’de azalma
B) ZEA25–75’te azalma
C) Rezidüel volümde azalma
D) PEF’de azalma
E) Zorlu vital kapasitede azalma
Cevap C
Obstrüktif akciğer hastalıklarında bronşiyal hava akımının bozulmasına bağlı olarak FEV1, FEV1/FVC, PEF, MMFR (ZEA25–75) gibi tüm dinamik akciğer volümlerinde azalma beklenir. Ancak havanın obstrüksiyona sekonder ekspire edilmesinin yavaşlamasıyla rezidüel volüm ve buna bağlı olarak total akciğer kapasitesi artar. Rezidüel volüm (RV) artışı bir süre sonra vital ve zorlu vital kapasiteyi azaltabilir. RV ise hiçbir zaman azalmaz.
Obstrüktif akciğer hastalığında beklenen spirometri bulguları
1-Azalan parametreler (dinamik akımlar)
Bronşiyal hava akımı bozulduğu için:
- FEV₁ ↓
- FEV₁/FVC ↓
- PEF ↓
- ZEA25–75 (MMFR) ↓ → küçük hava yolları
- Zorlu vital kapasite (FVC)
- Başlangıçta normal olabilir
- RV artışı belirginleşince sekonder olarak ↓
Bunların hepsi obstrüksiyonla uyumludur
2-Artan parametreler (statik volümler)
- Rezidüel volüm (RV) ↑
- Fonksiyonel rezidüel kapasite (FRC) ↑
- Total akciğer kapasitesi (TLC) ↑ (özellikle amfizem)
Nedeni:
Hava hapsi + ekspirasyonun tamamlanamaması
Neden C şıkkı yanlış (uymaz)?
Rezidüel volümde azalma
- Obstrüktif hastalıkta olmaz
- RV hiçbir zaman azalmaz
- RV azalması → restriktif hastalık lehinedir
Bu nedenle:
Doğru cevap: C
Sınavda altın kural
Obstrüktif hastalık = hava hapsi → RV ↑
Restriktif hastalık = akciğer genişleyemez → tüm volümler ↓ (RV dahil)
Hızlı karşılaştırma
| Parametre | Obstrüktif | Restriktif |
|---|---|---|
| FEV₁ | ↓ | ↓ |
| FEV₁/FVC | ↓ | Normal / ↑ |
| RV | ↑ | ↓ |
| TLC | ↑ / N | ↓ |
| ZEA25–75 | ↓ | N / ↓ |
Tek cümlelik TUS refleksi
“Rezidüel volüm azalmış” diyorsa → obstrüksiyon değildir