Ter bezlerinde inervasyon farkları ve yağ bezlerinin (Holokrin) akne patogenezindeki rolü

TER BEZLERİNDE İNERVASYON FARKLARI

Otonom sinir sisteminde genel kural, sempatik postganglionik liflerin Norepinefrin (Adrenerjik) salgılamasıdır. Ancak ter bezleri bu kuralın en meşhur istisnasını barındırır.

A. Ekrin Ter Bezleri (Sempatik Kolinerjik)

Vücut genelinde yaygın olan ve termoregülasyondan sorumlu olan bezlerdir.

• İnervasyon: Sempatik postganglionik lifler tarafından uyarılırlar.
• Nörotransmitter: Asetilkolin (ACh). (Kural dışı durum!)
• Reseptör: Muskarinik (M3) reseptörler.
• Klinik Önem: Antikolinerjik ilaçlar (örn. Atropin), bu bezleri bloke ederek terlemeyi durdurur ve vücut ısısının tehlikeli şekilde artmasına (hipertermine) neden olabilir.

B. Apokrin Ter Bezleri (Sempatik Adrenerjik)

Aksilla, pubik bölge ve areolada bulunan, emosyonel stresle aktive olan bezlerdir.

• İnervasyon: Sempatik postganglionik lifler.
• Nörotransmitter: Norepinefrin. (Genel kurala uyar).
• Reseptör: Alfa-1 (alpha1) adrenerjik reseptörler.
• Klinik Önem: Heyecanlandığımızda veya korktuğumuzda avuç içlerinin ve koltuk altının terlemesi bu adrenerjik uyarı nedeniyledir.

YAĞ BEZLERİ (HOLOKRİN) VE AKNE PATOGENEZİ

Yağ bezleri (Glandula Sebacea), tüm hücresini salgı olarak boşaltan (holokrin) ve kıl folikülü ile birleşerek Pilosebase Üniteyi oluşturan yapılardır.

Akne patogenezi 4 ana basamaktan oluşur ve holokrin salgı mekanizması bunun merkezindedir:

1. Foliküler Hiperkeratizasyon: Kıl folikülünün ağzı (infundibulum) ölü keratinositler tarafından tıkanır ve “mikrokomedon” oluşur.
2. Sebore (Artmış Sebum Üretimi): Androjenlerin (özellikle Dihidrotestosteron – DHT) etkisiyle holokrin yağ bezleri aşırı büyür ve çok fazla yağ üretir.
   1. Sınav Notu: Sebase bezler, Testosteron’u DHT’ye çeviren 5-alfa redüktaz Tip 1 enzimi bakımından zengindir.
3. Cutibacterium acnes (Eski adıyla P. acnes) Kolonizasyonu: Tıkanmış ve yağ dolu bu anaerobik ortamda bu bakteriler hızla çoğalır.
4. İnflamasyon: Bakterilerin salgıladığı lipazlar, sebumdaki trigliseritleri parçalayarak serbest yağ asitlerine dönüştürür. Bu asitler irritandır ve nötrofilleri bölgeye çekerek püstül/papül oluşumuna (inflamasyon) yol açar.

ÖZET KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

“Aşağıdakilerden hangisi sempatik sistem tarafından uyarılmasına rağmen asetilkolin ile aktive olur?” sorusunun iki cevabı vardır:

1. Ekrin ter bezleri.
2. İskelet kasındaki bazı vazodilatör damarlar (Sempatik kolinerjik vazodilatasyon – kaç ya da savaş yanıtında kas kan akımını artırmak için).