Endokrin salgıda hücre salgısını (hormon) kana verir ve bu kan yoluyla hedef hücreyi etkiler.
Merokrin (ekrin) salgıda; salgı kesesi zarı hücre zarıyla birleşir ve bunu izleyerek içerik dışarı akıtılır (ör, memede süt proteinleri);
Apokrin salgıda hücrenin apikal kısmı küçük keseler halinde dışarı verilir (memede süt lipidleri);
Holokrin salgıda; hücrenin tamamı salgı içeriğiyle beraber atılır (yağ bezi salgısı).
SALGILAMA MEKANİZMALARININ DETAYLI ANALİZİ
A. Merokrin (Ekrin) Salgı
En yaygın salgılama tipidir.**
- Mekanizma: Ekzositoz. Hücre kaybı veya hasarı yoktur.
- Önemli Örnekler: * Pankreas ekzokrin salgısı.
- Tükürük bezleri.
- Ekrin ter bezleri (Vücut ısısını düzenleyen, sempatik kolinerjik uyarıyla çalışan bezler).
- Meme bezinde Süt Proteini (Kazein) salgısı.
B. Apokrin Salgı
- Mekanizma: Salgı ürünü apikal sitoplazma ile birlikte bir “tomurcuk” şeklinde atılır. Hücrenin bir kısmı kaybedilir.
- Önemli Örnekler:
- Apokrin ter bezleri (Aksilla ve pubiste bulunan, koku yapan bezler).
- Dış kulak yolundaki serüminöz bezler.
- Göz kapağındaki Moll bezleri.
- Meme bezinde Süt Yağı (Lipid) salgısı.
C. Holokrin Salgı
- Mekanizma: Hücre tamamen parçalanır ve kendisi salgı haline gelir. En fazla hücre yenilenmesi bu bezlerde görülür.
- Önemli Örnekler:
- Glandula Sebacea (Yağ bezleri).
- Göz kapağındaki Meibomius bezleri ve Zeis bezleri.
MEME BEZİ ÖRNEĞİ
Meme bezi, aynı hücreden iki farklı mekanizmayla salgı yapması nedeniyle eşsizdir:
- Proteinler (Kazein, IgA vb.): Merokrin (Ekzositoz) ile salgılanır.
- Yağlar (Trigliseritler): Apokrin (Sitoplazma kaybı) ile salgılanır.
“Aşağıdaki bezlerden hangisi hem merokrin hem apokrin salgı yapar?” sorusunun cevabı Glandula Mammaria (Meme bezi)’dir.
ENDOKRİN VE DİĞER İLETİŞİM TİPLERİ
Hormonların hedef hücreye ulaşma yolları da sınavda mekanizma olarak sorulur:
- Endokrin: Hormon kana verilir, uzak mesafedeki hedef hücreyi etkiler (Örn: İnsülin).
- Parakrin: Hormon interstisyel sıvıya verilir, komşu hücreyi etkiler (Örn: Midede somatostatinin G hücrelerini etkilemesi).
- Otokrin: Hormon, salgılandığı hücrenin kendi üzerindeki reseptörleri etkiler (Örn: T-lenfositlerin IL-2 salgılayıp kendi çoğalmalarını uyarması).
- Jukstakrin: Hücreler arası temas gereklidir (Örn: Çentik/Notch sinyalleşmesi).
Ekrin Ter Bezi: Merokrin salgı yapar. Tüm vücutta bulunur. Termoregülasyondan sorumludur.
Apokrin Ter Bezi: Apokrin salgı yapar. Aksilla gibi bölgelerde bulunur. Duygusal uyarıyla çalışır.