Seçeneklerin değerlendirilmesi
A) Yaş > 70
- Göreceli / mutlak kontrendikasyon olabilir
- Donör yaşı arttıkça:
- Nephron sayısı ↓
- Greft fonksiyonu ↓
B) HIV (+)
- Aktif HIV enfeksiyonu
→ Kadavra donör için kontrendikasyondur
(Tarihi TUS yaklaşımı)
C) Uzun süreli hipertansiyon
- Donör böbrekte:
- Nefroskleroz
- Kronik hasar riski
→ Kontrendikasyon
D) Sepsis
- Mutlak kontrendikasyon
- Alıcıya enfeksiyon bulaşma riski çok yüksek
E) Kafa travması
- Kontrendikasyon DEĞİLDİR
- Aksine:
- Kadavra donörlerin en sık nedenlerinden biridir
- Beyin ölümü sonrası organlar sağlıklı olabilir
Doğru cevap E) Kafa travması
TUS için altın cümle
Kafa travması, kadavra donör için kontrendikasyon değil; en sık donör nedenlerinden biridir.
Kadavra donörden böbrek nakli, son dönem böbrek yetmezliği olan hastalar için hayat kurtarıcı bir işlem olsa da, hem alıcı hem de donör tarafında operasyonun başarısını veya güvenliğini engelleyen bazı kesin ve göreceli kontrendikasyonlar bulunmaktadır.
Kadavradan nakil sürecinde dikkat edilen temel kısıtlamalar şunlardır:
Alıcı İçin Kesin Kontrendikasyonlar
Alıcının genel sağlık durumu, nakil sonrası kullanılacak bağışıklık baskılayıcı (immünsupresif) tedaviyi kaldıramayacak düzeyde ise nakil yapılamaz:
- Aktif Malignite (Kanser): Yakın zamanda teşhis edilmiş veya tedavi süreci tamamlanmamış kanser varlığı (bazı düşük riskli cilt kanserleri hariç).
- Aktif Enfeksiyon: Tedavi edilmemiş sistemik enfeksiyonlar (sepsis, aktif tüberküloz vb.).
- Ciddi Kardiyovasküler Hastalık: Operasyon riskini kaldıramayacak düzeyde ileri evre kalp yetmezliği veya düzeltilemeyen koroner arter hastalığı.
- Kısa Yaşam Beklentisi: Böbrek nakli sonrası beklenen yaşam süresinin çok kısa olması (genellikle 2 yıldan az).
- Psikososyal Durum: İlaç uyumsuzluğu veya ciddi psikiyatrik bozukluklar nedeniyle tedaviye devam edemeyecek olmak.
Donör (Kadavra) Kaynaklı Kontrendikasyonlar
Kadavradan alınan böbreğin alıcıya zarar verme ihtimali olduğu durumlarda organ reddedilir:
- Aktif HIV Pozitifliği: (Ancak bazı protokollerde HIV+ donörden HIV+ alıcıya nakil yapılabilmektedir).
- Yayılmış (Metastatik) Kanser: Donörde bilinen bir metastatik kanser varlığı, kanserin alıcıya taşınma riski nedeniyle kesin kontrendikedir.
- Sistemik Sepsis: Donörde kontrol altına alınamayan ağır bakteriyel veya viral enfeksiyon varlığı.
- Prion Hastalıkları: Creutzfeldt-Jakob gibi bulaşıcı nörodejeneratif hastalıklar.
İmmünolojik Kontrendikasyonlar
Nakil öncesi yapılan testlerde (Cross-match) yüksek reddedilme riski saptanmasıdır:
- Pozitif Cross-Match: Alıcının kanında, donörün doku antijenlerine karşı önceden oluşmuş antikorların bulunması (hiperakut reddetme riski).
- Kan Grubu Uyumsuzluğu: ABO uyumsuzluğu olan kadavra nakilleri genellikle yapılmaz (canlı nakillerde özel hazırlıkla yapılabilirken kadavrada süreç buna izin vermez).
Göreceli Kontrendikasyonlar
Bu durumlar nakle engel olabilir ancak hastanın durumuna göre değerlendirilir:
- İleri Yaş: Tek başına engel değildir ancak eşlik eden hastalıklarla birlikte değerlendirilir.
- Obezite: Vücut Kitle İndeksi’nin (VKİ) çok yüksek olması ($>35-40$) cerrahi komplikasyon riskini artırır.
- Aktif Madde Bağımlılığı: Sigara, alkol veya uyuşturucu kullanımı iyileşme sürecini olumsuz etkiler.