Epinefrin, norepinefrin, glukagon ve büyüme hormonu anti-insülinik hormonlar olup yağ dokusunda cAMP’yi arttırarak, protein kinaz A’yı uyarırlar. Böylece hormon sensitif lipazı fosforilleyerek aktive ederler. Yağ dokusunda triaçilgliserollerin yıkımını başlatır. İnsülin, özellikle adipoz doku ve karaciğerde lipolizi aktive eden epinefrin ile glukagonun tersine lipogenezi stimüle eder. İnsülin, protein fosfatazı aktlve ederek cAMP’ye bağımlı protein kinazların etkisini tersine çevirir

1. Lipoliz: Yağ Yıkım Mekanizması (Anti-İnsülinik Etki)

Epinefrin, norepinefrin, glukagon ve büyüme hormonu gibi hormonlar, hücre zarı reseptörlerine bağlanarak bir sinyal iletim zinciri başlatırlar:

• Sinyal İletimi: Bu hormonlar Adenilat Siklaz enzimini aktive ederek hücre içi cAMP seviyelerini artırırlar.
• Aktivasyon: cAMP artışı, Protein Kinaz A (PKA)‘yı uyarır.
• Fosforilasyon: PKA, hem Hormona Duyarlı Lipaz (HSL)‘ı hem de yağ damlacığının koruyucusu olan Perilipin‘i fosforiller.
• Sonuç: Aktifleşen HSL, triaçilgliserollerin (TAG) yağ asitleri ve gliserole parçalanmasını (lipoliz) başlatır.

2. Lipogenez: Yağ Yapım Mekanizması (İnsülin Etkisi)

İnsülin, enerji depolama hormonu olarak bu süreci tam tersi yönde baskılar:

• Defosforilasyon: İnsülin, Protein Fosfataz enzimini aktive eder.
• Tersine Çevirme: Bu fosfatazlar, PKA tarafından fosforillenmiş olan HSL’yi defosforille ederek inaktive eder ve böylece cAMP’ye bağımlı kinazların etkisini ortadan kaldırır.
• Lipogenez Stimülasyonu: İnsülin, adipoz doku ve karaciğerde yağ sentezini (lipogenez) teşvik ederek kandaki fazla enerjinin depolanmasını sağlar.

Özet Karşılaştırma Tablosu

Klinik bir not: Diyabetes Mellitus gibi insülin eksikliği veya direnci olan durumlarda, bu baskı mekanizması (insülinin fosfataz aktivasyonu) çalışamaz. Bunun sonucunda HSL kontrolsüz şekilde aktif kalır ve kanda serbest yağ asitleri ile keton cisimciklerinin artmasına (Diyabetik Ketoasidoz riski) neden olur.