OSMOTİK LAKSATİFLER: LAKTÜLOZ ve PEG
| Özellik | Laktüloz | PEG (Polietilen Glikol) |
|---|---|---|
| Sınıf | Osmotik disakkarit | Osmotik polimer |
| Emilim | Emilmez | Emilmez |
| Etki Mekanizması | Kolonda bakterilerce fermente → osmotik yük ↑ | Su bağlar → dışkı hacmi ↑ |
| Etki Başlangıcı | 6–12 saat | 12–24 saat |
| Gaz / Şişkinlik | Sık (fermantasyon) | Daha az |
| Tolerabilite | Orta | Yüksek |
| Elektrolit Etkisi | Minimal | Minimal (en güvenlisi) |
| Uzun Süreli Kullanım | Uygun | Çok uygun |
| STC’de Etkinlik | Orta | Daha iyi |
| IBS-C’de Etkinlik | Var ama şişkinlik yapabilir | Tercih edilir |
| Pelvik taban disfonksiyonu | Yardımcı | Yardımcı (tek başına yeterli değil) |
| Özel Endikasyon | Hepatik ensefalopati | Kronik kabızlıkta 1. tercih |
| Tat / Uyum | Tatlı, bazı hastalar zorlanır | Nötr, uyum iyi |
Klinik Tercih Mantığı
- Kronik kabızlık (genel) → PEG
- IBS-C (şişkinlik hassasiyeti) → PEG
- Slow Transit Constipation (STC) → PEG > Laktüloz
- Hepatik ensefalopati → Laktüloz (altın standart)
- Gaz/şişkinliğe duyarlı hasta → PEG
- Uygun maliyet / erişilebilirlik → Laktüloz tercih edilebilir
Sık Yapılan Hatalar
- “Laktüloz her kabızlıkta en iyidir” ❌
- “PEG elektrolit bozar” ❌ (güvenlidir)
- “Pelvik taban bozukluğunda laksatif tek başına yeter” ❌ (biofeedback gerekir)
Tek Satır Ezber
Kronik kabızlıkta 1. tercih = PEG; Hepatik ensefalopatide = Laktüloz