Fırsatçı fungal patojenler

yazar

FIRSATÇI MİKOZLAR

MantarTemel Predispozan FaktörEn Sık Klinik TabloTipik Organ TutulumuAyırıcı / Patognomonik İpucuTanıİlk Tercih Tedavi
Candida spp.Nötropeni, DM, kateter, antibiyotik, HIVKandidemi, özofajit, vajinitKan, özofagus, oral mukozaPsödohif + tomurcuklanan mayaKOH, kültür, β-D-glukanFlukonazol / Ekinokandin
Cryptococcus neoformansHücresel immün yetmezlik (HIV, CD4 <100)Subakut menenjitMSSKapsüllü maya, Çin mürekkebi (+)Kriptokok Ag (CSF/serum)Amfoterisin B + flusitozin
Aspergillus spp.Nötropeni, steroid, transplantİnvaziv aspergillozisAkciğer, beyinSeptalı hif, 45° açıyla dallanmaGalaktomannanVorikonazol
Zygomycetes (Mucor, Rhizopus)DKA, deferoksaminRinosebral mukormikozSinüs, beyinGeniş, septasız, 90° hifBiyopsi (altın standart)Amfoterisin B + cerrahi
Pneumocystis jiroveciiHIV (CD4 <200)İnterstisyel pnömoniAkciğerKuru öksürük + hipoksi + bilateral infiltrasyonBAL, GiemsaTMP-SMX
Fusarium spp.Ağır nötropeniDisseminan enfeksiyonKan, ciltKültürde sık pozitiflik, aspergillus benzeriKültürVorikonazol / Amfoterisin B
Candida albicans (özofajit)AIDS, steroidOdynofajiÖzofagusAğızda pamukçuk eşlik ederEndoskopiFlukonazol
Aspergillus (ABPA)Astım, KFAlerjik bronkopulmoner aspergillozAkciğerIgE yüksekliği + eozinofiliIgE, cilt testiSteroid ± itrakonazol
Candida (endokardit)Kapak protezi, IV ilaçSubakut endokarditKalpKan kültürü pozitifKültürAmfoterisin B
Cryptococcus (akciğer)HIVNodüler pnömoniAkciğerMSS tutulumuna ilerlerAntijen testiFlukonazol

İMMÜN YETMEZLİK TİPİNE GÖRE FIRSATÇI MİKOZLAR

İmmün DefektEn Sık Mantar
NötropeniAspergillus, Candida, Fusarium
Hücresel immünite (CD4 ↓)Cryptococcus, Pneumocystis
DKA “Diyabetik Ketoasidoz”Mucor / Rhizopus
Geniş spektrum ABCandida
Steroid / TransplantAspergillus, Candida

TUZAK KUTUSU

  • Candida = septalı hif sanmak (psödohif!)
  • Mucor = septalı (YANLIŞ → septasız)
  • Aspergillus = 90° dallanma (YANLIŞ → 45°)
  • PCP = bakteri sanmak (mantar ama hücre duvarı farklı)
  • Cryptococcus = kapsülsüz sanmak

TEK SATIRLIK EZBERLER

  • “DKA → Mucor”
  • “CD4 <200 → PCP”
  • “CD4 <100 → Cryptococcus”
  • “Nötropeni → Aspergillus”
  • “Septalı 45° → Aspergillus / Septasız 90° → Mucor”

NASIL SORULUR?

  • “Nötropenik hastada hemoptizi + nodüler infiltrasyon”
  • “DKA’lı hastada siyah nekrotik nazal lezyon”
  • “AIDS’li hastada subakut menenjit”
  • “CD4 <200 + kuru öksürük + hipoksi”