SORU 1 – (Füzyon ve giriş tuzağı)
Aşağıdaki HIV ilaçlarından hangisi virüs–konak hücre membran füzyonunu doğrudan inhibe eder?
A) Maravirok
B) Elvitegravir
C) Efavirenz
D) Enfuvirtid
E) Lopinavir
Cevap: D
Açıklama:
- Enfuvirtid → gp41’e bağlanır
- Füzyon inhibitörüdür
- gp120/CCR5 bağlanmasından SONRA, membran füzyonunu engeller
Maravirok giriş öncesi (ko-reseptör düzeyi), Enfuvirtid füzyon düzeyi.
SORU 2 – (CCR5 tuzağı – en sık YDUS sorusu)
Maravirok’un etkisiz olacağı hasta profili aşağıdakilerden hangisidir?
A) CCR5-tropik virüs
B) M-tropik HIV
C) gp120 mutasyonu olan HIV
D) CXCR4-tropik (T-tropik) HIV
E) Viral yükü düşük hasta
Cevap: D
Açıklama:
- Maravirok = CCR5 antagonisti
- SADECE CCR5 kullanan (M-tropik) virüslerde etkilidir
- CXCR4 kullanan T-tropik virüs → MARAVIROK KULLANILMAZ
Bu nedenle tropizm testi zorunludur.
SORU 3 – (gp41 vs gp120 karışıklığı)
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Enfuvirtid – gp120
B) Maravirok – gp41
C) Efavirenz – gp120
D) Enfuvirtid – gp41
E) Lopinavir – gp41
Cevap: D
Açıklama:
- gp120 → CD4 + CCR5/CXCR4 bağlanma
- gp41 → membran füzyonu
- Enfuvirtid gp41 hedeflidir
En sık yapılan TUS hatası: Enfuvirtid–gp120 sanmak.
SORU 4 – (NNRTI mekanizma tuzağı)
Efavirenz’in HIV replikasyonunu inhibe etme mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
A) RT’nin aktif merkezine kompetitif bağlanma
B) RT’nin üç boyutlu yapısını bozarak nonkompetitif inhibisyon
C) Zincir terminasyonu
D) Proteaz inhibisyonu
E) İntegrasyonun engellenmesi
Cevap: B
Açıklama:
- Efavirenz = NNRTI
- RT’nin aktif bölgesi DIŞINA bağlanır
- Enzimin konformasyonunu bozar
NRTI ≠ NNRTI farkı burada sorulur.
SORU 5 – (İlk basamak tuzağı)
Aşağıdaki antiretroviral ilaçlardan hangisi rutin ilk basamak tedavide kullanılmaz, daha çok dirençli olgularda tercih edilir?
A) Efavirenz
B) Tenofovir
C) Enfuvirtid
D) Emtrisitabin
E) Dolutegravir
Cevap: C
Açıklama:
- Enfuvirtid → enjeksiyonluk
- Kullanımı zor, pahalı
- Sadece diğer tedavilere rağmen viral replikasyon sürüyorsa
“Son basamak” ilacı olarak bilinir.
SORU 6 – (Proteaz inhibitörü kombinasyon mantığı)
Lopinavir’in ritonavir ile birlikte kullanılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sinerjik antiviral etki
B) Ritonavir’in HIV’e daha güçlü olması
C) Ritonavir’in CYP450 inhibisyonu ile lopinavir düzeyini artırması
D) Direnç gelişimini tamamen engellemesi
E) Yan etkiyi azaltması
Cevap: C
Açıklama:
- Ritonavir = güçlü CYP3A4 inhibitörü
- “Booster” görevi görür
- Lopinavir plazma düzeyi ↑
Ritonavir düşük dozda → farmakokinetik artırıcı.
SORU 7 – (İntegraz inhibitörü tuzağı)
Elvitegravir’in etki ettiği HIV replikasyon basamağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Giriş
B) Füzyon
C) Ters transkripsiyon
D) Entegrasyon
E) Tomurcuklanma
Cevap: D
Açıklama:
- Elvitegravir = integraz inhibitörü
- Viral DNA’nın konak genomuna entegrasyonunu engeller
İntegraz inhibitörleri = modern ilk basamak ilaçlar.
SORU 8 – (Tropizm testi – ultra zor)
Maravirok başlanmadan önce yapılması zorunlu test aşağıdakilerden hangisidir?
A) Viral yük
B) CD4 sayısı
C) gp41 mutasyon analizi
D) HIV tropizm testi
E) Proteaz direnç testi
Cevap: D
Açıklama:
- Maravirok yalnızca CCR5-tropik virüslerde
- CXCR4 varlığı → kontrendike
SORU 9 – (Direnç–mekanizma ilişkisi)
Aşağıdaki durumlardan hangisi Maravirok direncine yol açar?
A) gp41 mutasyonu
B) RT aktif merkez mutasyonu
C) Proteaz gen mutasyonu
D) V3 loop mutasyonu ile CXCR4 kullanımına geçiş
E) İntegraz mutasyonu
Cevap: D
Açıklama:
- gp120’un V3 loop bölgesi
- Ko-reseptör seçimini belirler
- CCR5 → CXCR4 geçiş → Maravirok etkisiz
SORU 10 – (İlaç–hedef eşleştirme – en zor)
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Enfuvirtid – gp41
B) Maravirok – CCR5
C) Efavirenz – RT (allosterik bölge)
D) Elvitegravir – integraz
E) Lopinavir – gp120
Cevap: E
Açıklama:
- Lopinavir = proteaz inhibitörü
- gp120 ile ilgisi yok
En zor “tek yanlış” tipi soru.