Aota enterik fistüller özellikle masif GIS kanaması olup, geçmişinde abdominal ve /veya aortik cerrahi geçirenlerde akla gelmelidir.
Fistüller en sık duedonum 3 ve 4 . kısmına olur.
Aortoenterik fistül nedir?
- Aorta (çoğunlukla abdominal aorta) ile
- Gastrointestinal sistem arasında
- Patolojik bir bağlantı (fistül) oluşmasıdır.
Sonuç; Hayatı tehdit eden masif üst GİS kanaması
Primer – Sekonder ayrımı
| Tip | Neden |
|---|---|
| Primer AEF | Aort anevrizması → barsağa erozyon |
| Sekonder AEF | Aort cerrahisi / greft sonrası (EN SIK) |
Klinik pratikte Sekonder aortoenterik fistül çok daha sık
Neden cerrahi öykü çok önemli?
- Abdominal aorta grefti
- EVAR
- Açık aort cerrahisi
Greft:
- Zamanla infekte olabilir
- Mekanik pulsasyonla barsağa erozyon yapar
- Sonunda fistül gelişir
Bu yüzden: Geçirilmiş aortik cerrahi = kırmızı bayrak
Neden en sık duodenumun 3. ve 4. kısmı?
Bu cümle çok kritik ve sınavlıktır.
Anatomik neden:
- Duodenumun 3. (horizontal) ve 4. (ascendan) kısımları
- Retroperitonealdir
- Abdominal aortaya en yakın segmenttir
- Özellikle:
- Aorta abdominalis
- Aort greftleri
ile doğrudan temas hâlindedir
Sonuç: AEF → en sık D3–D4 duodenum
Klinik tablo
Klasik triad (her zaman tam değil!)
- GİS kanaması (hematemez / melena)
- Abdominal veya sırt ağrısı
- Pulsatil abdominal kitle
Ancak En sık bulgu: MASİF GİS KANAMASI
“Herald bleed” (öncü kanama) – ALTIN KAVRAM
- Küçük, geçici GİS kanaması
- Saatler–günler sonra
- Katastrofik masif kanama gelişir
Bu evre: Tanı için tek şans olabilir
Tanı
- Endoskopi:
- Kanama odağı görülmeyebilir
- Duodenum distalinde kan
- BT anjiyografi → TANI YÖNTEMİ
- Aorta-barsak ilişkisi
- Greft enfeksiyonu
- Anjiyografi: seçilmiş olgularda
Endoskopi dışlama testi değildir!
Tedavi
Acil cerrahi
- Greft çıkarılması
- Aort rekonstrüksiyonu
- Barsak onarımı
- Geniş spektrum antibiyotik
Mortalitesi çok yüksektir (%30–70)
Ayırıcı tanıda karışanlar
- Peptik ülser
- Mallory–Weiss
- Varis kanaması
Ama: Cerrahi öykü + masif kanama = AEF düşün
- Masif GİS kanaması
- Aort/abdominal cerrahi öyküsü
- Duodenum 3–4. kısım
AORTOENTERİK FİSTÜL
Tek cümlelik özet
Geçirilmiş aort cerrahisi olan hastada masif GİS kanaması varsa, aksi ispatlanana kadar aortoenterik fistül kabul edilir; en sık duodenumun 3–4. kısmına açılır.