- TSHR (Thyroid Stimulating Hormone Receptor – Tiroid Uyarıcı Hormon Reseptörü): Tiroid bezinin yüzeyinde bulunan bir proteindir. Normalde hipofiz bezinden salgılanan TSH, bu reseptöre bağlanarak tiroid bezini hormon (T3 ve T4) üretmesi için uyarır.
- Anti-TSHR (TSH Reseptör Antikorları): TSHR’ye karşı üretilen otoantikorlardır. Bu antikorlar üç ana işleve sahip olabilir:
- Stimülatör (Uyarıcı) Antikorlar (TSI – Thyroid Stimulating Immunoglobulins): En yaygın ve klinik olarak en önemli tiptir.
- Bunlar, TSH gibi davranarak TSHR’ye bağlanır ve tiroid bezini sürekli ve kontrolsüz bir şekilde uyarır.
- Bu sürekli uyarım, aşırı tiroid hormonu üretimine (Hipertiroidizm) ve tiroid bezinin büyümesine (Guatr) yol açar. Graves Hastalığı’nın temel nedenidir.
- Bloke Edici (Engelleyici) Antikorlar: TSHR’ye bağlanır, ancak TSH’nin bağlanmasını engelleyerek hormon üretimini bloke ederler. Bu durum Hipotiroidizme neden olabilir.
- Nötr/Büyümeyi Teşvik Eden Antikorlar: Tiroid büyümesine neden olabilir ancak hormon seviyelerini etkilemezler.
- Stimülatör (Uyarıcı) Antikorlar (TSI – Thyroid Stimulating Immunoglobulins): En yaygın ve klinik olarak en önemli tiptir.
Klinik Kullanım Alanları
Anti-TSHR ölçümü (genellikle toplam TSHR-Ab veya özel olarak TSI), Graves Hastalığı’nın teşhis ve yönetiminde esastır:
- Graves Hastalığı Tanısı: Tiroidin aşırı aktif olduğu (yüksek fT3/fT4, düşük TSH) bir hastada, Anti-TSHR pozitifliği, Graves Hastalığı tanısını kesinleştirir.
- Göz Hastalığı (Oftalmopati) Riski: Yüksek Anti-TSHR seviyeleri, Graves Oftalmopatisi (tiroid göz hastalığı) gelişme riskinin de yüksek olduğunu gösterir.
- Tedavi Takibi ve Bırakma:
- Tiroid ilaçları (ATİ’ler – Metimazol/Propiltiyoürasil) kullanan hastalarda, ilacı kesmeden önce Anti-TSHR seviyelerine bakılır.
- Antikor seviyesi düşmüş veya negatife dönmüşse, nüks (hastalığın tekrarlama) riski düşüktür ve ilaç kesilebilir.
- Antikor seviyesi yüksek kalıyorsa, nüks riski yüksektir ve tedaviye devam etme veya radyoaktif iyot tedavisi/cerrahi düşünülmelidir.
- Gebelik Takibi: Graves Hastalığı olan hamile kadınlarda bu antikorlar plasentadan geçerek fetüsün tiroidini etkileyebilir (yenidoğan hipertiroidizmi). Bu nedenle gebeliğin son trimesterinde antikor seviyesi düzenli olarak izlenir.
Özetle, Anti-TSHR (özellikle uyarıcı formu olan TSI), Graves Hastalığı’nın etiyolojisini (nedenini) gösteren ve hastalığın yönetiminde kritik kararlar alınmasını sağlayan temel biyobelirteçtir.