Mizoprostol, PGE₁ analoğudur.
Gastrik mukozada prostaglandinlerin fizyolojik etkilerini taklit eder:
Mukus ve bikarbonat sekresyonunu ↑
Mukozal kan akımını ↑
Asit sekresyonunu ↓ (ikincil etki)
Esas koruyucu etki, asidi nötralize etmekten ziyade mukozal savunmayı güçlendirmesidir.
Diğer seçenekler neden yanlış?
A) Mide asidini nötralize eder → Antasitlerin mekanizması
B) Hücre çoğalmasını baskılar → Sitotoksik/antiproliferatif etki
C) Mukozada koruyucu bariyer oluşturur → Sükralfatın etkisine benzer; mizoprostol için primer mekanizma değil
D) Lizozomal enzimleri stimüle eder → İlgisiz
İpuçları
NSAİİ ülseri profilaksisi: Mizoprostol
Yan etkiler: Diyare, uterin kontraksiyon (gebelikte kontrendike)
PGE₁ analoğu → Mukus + HCO₃⁻ ↑
Mizoprostol, midedeki $\text{EP}_3$ reseptörleri aracılığıyla prostaglandinlerin koruyucu fizyolojik rollerini taklit eder:
1-Mukozal Savunmayı Güçlendirme (Primer Etki):
a-Mukus Sekresyonunu Artırır: Mide epitel hücrelerinin ürettiği visköz, koruyucu mukus tabakasını kalınlaştırır ve kalitesini artırır.
b-Bikarbonat (HCO3) Sekresyonunu Artırır: Bikarbonat, mide mukus tabakasına sızar ve burada asit (HCl) ile reaksiyona girerek epiteli asit hasarından koruyan nötr bir $\text{pH}$ tamponu oluşturur.
2-Vasküler ve Sitoprotektif Etkiler:
a-Mukozal Kan Akımını Artırır: Kan akımının artması, hasar görmüş mukozanın onarımı için gerekli oksijen ve besinlerin sağlanmasına ve asit-baz dengesinin sürdürülmesine yardımcı olur.
b-Sitoprotektif Etki: Doğrudan epitel hücrelerini hasardan korur.
3-Asit İnhibisyonu (İkincil Etki):; Yüksek dozlarda, paryetal hücrelerdeki Histamin/Asetilkolin/Gastrin etkisini antagonize ederek mide asidi (HCO3) sekresyonunu bir miktar azaltır. Ancak koruyucu etkisi, asit salgısını azaltmaktan çok, mukozal bariyeri güçlendirmesine dayanır.
İpuçları ve Klinik Bağlantı
Klinik Kullanım: Özellikle NSAİİ (Non-Steroid Anti-inflamatuar İlaçlar) kullanımına bağlı gelişen gastrik ülserlerin profilaksisi (önlenmesi) için kullanılır. NSAİİ’ler, koruyucu prostaglandin sentezini engellediği için, Mizoprostol bu eksikliği yerine koyar.
Temel Yan Etkiler:
a-Diyare: En sık görülen yan etkidir.
b-Uterin Kontraksiyon: $\text{PGE}_1$ etkisi nedeniyle rahim kasılmalarına yol açar. Bu yüzden gebelikte kesinlikle kontrendikedir (yasaktır) ve düşük ilacı olarak da kullanılabilir.