GUTTAT PSÖRİAZİS
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Tanım | Ani başlangıçlı, küçük damla şeklinde eritemli–skuamlı plaklarla seyreden psöriazis formu |
| En sık yaş | 7–14 yaş (çocuk ve adölesan) |
| Cinsiyet | K/E benzer |
| Tetikleyici en sık neden | B-hemolitik streptokok farenjit/tonsillit |
| Zaman ilişkisi | Enfeksiyondan 2–4 hafta sonra ortaya çıkar |
| Patogenez | Genetik yatkınlık + enfeksiyon sonrası immün yanıt aktivasyonu |
| İlişkili HLA | HLA-Cw6 |
| Klinik görünüm | 2–10 mm, parlak kırmızı, damla şeklinde, yaygın, çok sayıda papül–plak |
| Yerleşim | Gövde, proksimal ekstremiteler; yüz ve saçlı deri tutulabilir |
| Kaşıntı | Hafif–orta |
| Genellikle olmayan | Tırnak tutulumu ağır değildir, artrit nadir |
| Prognoz | Çoğu aylar içinde spontan düzelir |
| Nüks | ÜSYE sonrası tekrarlayabilir |
| Ayırıcı tanılar | Pityriasis rosea, sekonder frengi, pitriyazis likenoides, ilaç erüpsiyonları |
| Laboratuvar | ASO ↑, boğaz kültürü pozitif olabilir |
| Tanı | Klinik; gerekirse biyopsi (psoriasiform hiperplazi) |
| Tedavi (ilk basamak) | Topikal kortikosteroid, D vitamini analogları, yumuşatıcılar |
| Enfeksiyon tedavisi | Streptokok varsa penisilin/antibiyotik verilebilir |
| Fototerapi | NB-UVB çok etkilidir |
| Sistemik tedavi | Genellikle gerekmez—şiddetli/refrakter vakalarda |
| En kolay tedavi edilen psöriasis tipi | ✅ Guttat psöriazis |
| Komplikasyon | Az; az sayıda vakada kronik plak psöriazise dönüşebilir |
Kısa Ezber
7–14 yaş
Streptokok farenjitten 2–4 hafta sonra
Damla (guttate) lezyonlar
Gövde + ekstremite proksimalleri
Spontan iyileşebilir → tedavisi en kolay tip
ASO yüksek olabilir
—————————–
Guttat psöriasis; En çok 7–14 yaş çocuklarda görülür.
Genellikle B–hemolitik streptokoklara bağlı faranjit veya tonsillitten 2–4 hafta sonra gelişir.
Karakteristik olarak damla şeklinde lezyonlar vardır.
Aylar içinde spontan iyileşebilir, tedavisi en kolay olan tiptir
Genellikle B–hemolitik streptokoklara bağlı gelişen damla tarzı papüllü skuamlı lezyonları olan psöriazis tipi
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Psöriazis Vulgaris:
B) Guttat psöriasis
C) Püstüler psöriazis
D) Eritrodermik psöriazis
E) Palmoplantar püstüler psöriasis
Cevap B
————————–
Guttat Psöriasis (Damla Tip Psöriyazis)
Epidemiyoloji
- En sık görüldüğü yaş: 7–14 yaş (çocuk ve adölesan dönemi)
- Psöriyazisin akut başlangıçlı en sık tipi
Tetikleyici Faktör
- Genellikle A grubu β–hemolitik streptokok (GAS) faranjit veya tonsillit sonrası
- Başlangıç zamanı: Enfeksiyondan 2–4 hafta sonra
- TUS ipucu: Anti-streptolizin O (ASO) yüksek olabilir.
Klinik Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Lezyon tipi | Damla şeklinde (guttat) çok sayıda küçük (<1 cm) papüller |
| Dağılım | Gövde + proksimal ekstremitelerde yaygın |
| Pullanma | İnce, beyaz, psöriyazise özgü skuam |
| Kaşıntı | Hafif-orta |
| Prodrom | Faranjit/tonsillit, ateş, boğaz ağrısı öyküsü |
Prognoz
- Aylar içinde spontan düzelebilir
- Psöriyazisin tedavisi en kolay ve en hızlı yanıt veren tipidir
- Hastaların bir kısmında ileride plak tip psöriasis gelişebilir
Tanıda İpuçları
- Çocuk–genç hastada ani başlayan yaygın damla döküntü
- Blanching yok → inflamatuar papül
- Streptokok enfeksiyonu öyküsü
- ASO, boğaz kültürü destekleyebilir
- Biyopsi gerekmez ama yapılırsa:
- Parakeratoz
- Munro mikroabseleri
- Akantholizis yok
Tedavi (En kolay tedavi edilen tip)
| Tedavi | Not |
|---|---|
| Işık tedavisi (UVB) | Altın standart, en hızlı ve en etkili |
| Topikal kortikosteroid | Hafif–orta olgular |
| Topikal D vitamini analogları | Alternatif |
| Antistreptokoksik tedavi | Aktif enfeksiyon varsa penisilin |
| Sistemik tedavi | Genellikle gerekmez |
Ultra Kısa Ezber
- Çocuk–adölesan (7–14 yaş)
- Streptokok faranjit → 2–4 hafta sonra
- Damla şeklinde yaygın papüller
- En kolay tedavi edilen tip
- Spontan düzelebilir
- UVB fototerapi = en etkili tedavi