Yüzeyel fibromatozis ailesinin bir üyesidir. Diğerleri: Dupuytren – Peyronie – Knuckle pads

Tanım

• Plantar fasyanın benign, yavaş seyirli fibroblast/miyofibroblast proliferasyonu ile karakterize yüzeyel fibromatozis.
• En sık ayak tabanının medial longitudinal arkı boyunca görülür.

Epidemiyoloji

• Orta yaş > yaşlı erkeklerde daha sık (erkek : kadın ≈ 2–5 : 1)
• Sıklıkla Dupuytren kontraktürü ile birlikte olabilir
• %25–40 iki taraflı olabilir

Etiyoloji / Risk Faktörleri

Kesin neden bilinmez. Aşağıdakilerle birliktelik görülebilir:

• Dupuytren kontraktürü (en güçlü ilişki)
• Diabetes mellitus
• Kronik karaciğer hastalıkları
• Alkolizm
• Epilepsi / antiepileptik ilaç kullanımı
• Aile öyküsü
• Plantar travmalar

Klinik Özellikler

• Ayak tabanı içinde sert, nodüler lezyonlar (1–3 cm)
• En sık medial plantar fasyada
• Başlangıçta ağrısız → yürürken/ayakta dururken ağrı gelişebilir
• Nadir olarak cilt çekintisi yapar ama
  → Dupuytren gibi kontraktür YAPMAZ
• Çorap/ayakkabıyla sürtünme → lokal ağrı

Fizik Muayene

• Plantar fasyada mobil olmayan sert nodül
• Derin dokulara yapışık
• Ayak bileği hareketlerinde ağrı artabilir
• Sinir basısı bulguları nadir

Tanı

Klinik tanı temeldir.

Gerektiğinde görüntüleme:

Ultrason

• Hipoekoik, fasyaya yapışık nodüller

MRI

• Fasyal bant boyunca düşük sinyalli nodüller
• Kas içine uzanım nadir

Biyopsi

• Tipik değil; atipik görünümde şüphe varsa yapılır
• Histoloji: miyofibroblast proliferasyonu, yoğun kollajen

Ayırıcı Tanı

• Plantar fibroma dışı fasya lezyonları
• Lipom, ganglion, nöroma
• Plantar fasciitis
• Sarkom (ağrılı, hızlı büyüyen, düzensiz → acil ayırıcı tanı)

Tedavi

İlk basamak → konservatif

• Ortez / tabanlık (basınç azaltma)
• Stretching egzersizleri
• NSAİİ
• Lokal steroid enjeksiyonu (kısa süreli fayda)

Orta seviye

• Verapamil krem / enjeksiyon
• Collagenase Clostridium histolyticum (Dupuytren benzeri uygulamalar)

Ağrılı ve fonksiyon kaybı olan veya büyüyen nodüllerde:

Cerrahi eksizyon

• Kısmi fasiektomi
• Ancak nüks oranı yüksek (%25–60)
• Total plantar fasiektomi → nüks daha düşük ama komplikasyon riski fazla

Diğer seçenekler:

• Radyoterapi (erken aşamada etkili olabilir)
• Shock-wave therapy (ESWT)

Prognoz

• Benign hastalıktır, metastaz yapmaz
• Ancak nüks oranı yüksektir
• Genelde yavaş ilerler
• Fonksiyonel kısıtlılık yapabilir fakat Dupuytren kadar ciddi deformite oluşturmaz

Ledderhose – Dupuytren – Peyronie – Desmoid Karşılaştırma