| Tanım | Belirli bir nesne, durum veya etkinlik karşısında ortaya çıkan belirgin, irrasyonel korku ve kaçınma davranışı. | Toplum önünde veya başkaları tarafından değerlendirilebilecek durumlarda ortaya çıkan yoğun sosyal kaygı. |
| Tetikleyici | Uçak, yükseklik, hayvan, enjeksiyon, kan görme, kapalı alan, fırtına vb. | Toplum içinde konuşma, yemek yeme, sunum yapma, başkalarıyla etkileşim. |
| Kaçınma Davranışı | Korkulan nesne veya durumdan aktif kaçınma (ör: asansöre binmemek). | Sosyal ortamlardan kaçınma veya aşırı sıkıntıyla katlanma. |
| Fizyolojik Tepkiler | Taşikardi, terleme, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi. | Yüz kızarması, titreme, terleme, mide bulantısı, “rezil olma korkusu.” |
| Bilişsel İçerik | “Bu durumda başıma kötü bir şey gelecek.” | “Herkes beni yargılayacak, küçük düşeceğim.” |
| Yaş Başlangıcı | Genellikle çocukluk veya erken ergenlik. | Genellikle ergenlik dönemi. |
| Toplumda Yaygınlık | %7-10 | %3-5 |
| Süre | ≥6 ay boyunca devam eden belirgin korku veya kaçınma. | ≥6 ay boyunca süren sosyal kaygı ve kaçınma. |
| Tedavi – Psikoterapi | Davranışçı tedavi (maruz bırakma terapisi) en etkili yöntemdir. | Bilişsel-davranışçı terapi (BDT) ve sosyal beceri eğitimi. |
| Tedavi – İlaç | Genellikle gerekmez; şiddetli olgularda SSRI veya anksiyolitik eklenebilir. | SSRI’lar (ör: sertralin, paroksetin) ilk seçenektir. Benzodiazepin veya betabloker (ör: propranolol) performans tipi sosyal fobide kullanılabilir. |
| Ayırıcı Tanı | Panik bozukluğu, Agorafobi, PTSD. | Agorafobi, Şizoid kişilik, Kaçınan kişilik bozukluğu. |