SKLEROSTİN (Sclerostin)
Kaynak Hücre
- Osteositler tarafından sentezlenen glikoprotein yapısında bir proteindir.
- SOST geni tarafından kodlanır (genetik defekti → sklerosteoz / Van Buchem hastalığı).
- Osteositler kemik matriksinde lakünalarda oturur ve sklerostin, çevredeki osteoblastları baskılayarak kemik yapımını dengeler.
Fizyolojik Etki Mekanizması
| Aşama | Etki | Sonuç |
|---|
| 1-Normalde Wnt/β-katenin yolu | Osteoblast aktivasyonu ve kemik yapımı | Artmış kemik oluşumu |
| 2-Sklerostin → LRP5/6 reseptörüne bağlanır | Wnt sinyalini inhibe eder | Osteoblast aktivitesi azalır |
| 3-Net etki | Kemik formasyonunu baskılar, rezorpsiyon artar | Kemik kütlesi azalır |
Yani sklerostin, kemik yapımını baskılayan “anti-anabolik” bir faktördür.
Regülasyonu
| Artıran Faktörler | Azaltan Faktörler |
|---|
| – Durağanlık / immobilizasyon | – Mekanik yük / egzersiz |
| – Glukokortikoidler | – Parathormon (PTH) |
| – Yaşlanma | – Östrojen |
🔸 PTH, osteositlerde SOST genini baskılayarak sklerostin sentezini azaltır → kemik yapımını artırır.
Klinik Önemi
1. Kemik Denge Mekanizması
- Osteosit → Sklerostin ↑ → Osteoblast ↓
→ Kemik yapımı azalır, denge osteoklast aktivitesine kayar.
2. Hastalıklarla İlişkisi
| Hastalık | Sklerostin Düzeyi | Açıklama |
|---|
| Osteoporoz | ↑ | Azalmış osteoblast aktivitesi |
| Sklerosteoz / Van Buchem | ↓ / yok | SOST gen mutasyonu → aşırı kemik yapımı |
| Kronik immobilizasyon / mikro yerçekimi | ↑ | Kemik kütlesi kaybı |
Terapötik Hedef Olarak Sklerostin, Romosozumab (Evenity®)
- Sklerostin’e karşı monoklonal antikor
- Wnt sinyal yolunu yeniden aktive eder → osteoblast aktivitesi ↑, kemik yapımı ↑
- Postmenopozal osteoporoz tedavisinde onaylanmıştır (FDA & EMA).
- Kullanım süresi: maksimum 12 ay (ardından antiresorptif ilaçla devam edilir).
- Yan etki: Kardiyovasküler risk (MI veya inme öyküsü olanlarda kontrendike).
Klinik Spot
- Sklerostin = osteosit ürünü, Wnt inhibitörü
- PTH → Sklerostin sentezini ↓
- İnhibisyonu → kemik yapımı ↑
- Romosozumab, osteoporoz tedavisinde sklerostin antikorudur