KALSİYUM DENGESİ BOZUKLUKLARI: HİPOKALSEMİ vs HİPERKALSEMİ
| Özellik | Hipokalsemi | Hiperkalsemi |
|---|---|---|
| Patofizyoloji | Serum Ca²⁺ < 8.5 mg/dL → Sodyum kanalları daha kolay aktive olur → nöromüsküler irritabilite artar | Serum Ca²⁺ > 10.5 mg/dL → Hücre zarının stabilitesi artar → nöromüsküler irritabilite azalır |
| EKG Değişiklikleri | QT aralığında uzama (özgün bulgu) T dalgası düzleşmesi veya inversiyonu | QT aralığında kısalma (erken bulgu) PR ve QRS uzaması, T dalgası düzleşmesi |
| Kas / Sinir Sistemi | Kas krampları, tetani, parestezi, hiperefleksi Chvostek bulgusu (+): Fasiyal sinir üzerine vurunca ağız kenarında spazm Trousseau bulgusu (+): Tansiyon manşonu ile karpal spazm | Kas zayıflığı, hiporefleksi, letarji, konfüzyon, koma |
| Kardiyak Etkiler | QT uzaması → torsades de pointes riski Ciddi olgularda ventriküler fibrilasyon | QT kısalması → AV blok, sistolik arrest gelişebilir |
| Gastrointestinal Etkiler | Karın krampları, ishal | Bulantı, kusma, kabızlık, pankreatit |
| Böbrek Etkileri | Az belirgin | Nefrokalsinozis, nefrojenik diabetes insipidus, poliüri |
| Psikiyatrik Bulgular | Anksiyete, irritabilite | Letarji, konfüzyon, psikoz |
| Laboratuvar İlişkili | ↓ Ca²⁺, ↓ Mg²⁺, ↑ fosfat (hipoparatiroidizmde) Albümin düşükse düzeltme yapılmalı: Düzelt. Ca = Ölçülen Ca + [0.8 × (4 – Albümin)] | ↑ Ca²⁺, ↓ fosfat (hiperparatiroidizmde) |
| En sık nedenler | Hipoparatiroidi Hipomagnezemi Kronik böbrek yetmezliği Akut pankreatit Transfüzyon (sitrat bağlanması) | Primer hiperparatiroidizm Malignite (PTHrP, metastaz) Sarkoidoz (↑ 1,25-(OH)₂-D₃) Tiazid diüretikleri |
| Tedavi | Semptomatikse IV kalsiyum glukonat (%10, 10–20 mL yavaş IV) Kronik tedavide D vitamini + oral Ca Hipomagnezemi varsa Mg düzelt | İzotonik salin + loop diüretik (furosemid) Bifosfonatlar (pamidronat, zoledronat) Kalsitonin (acil düşürme) Kortikosteroid (granülomatöz hastalıkta) |
SPOT NOTLAR
- Hipokalsemi = Uzun QT → “Uzun kalsiyum eksikliği” akılda tut
- Hiperkalsemi = Kısa QT
- Chvostek ve Trousseau bulguları → Hipokalsemi’ye özgü
- Transfüzyon sonrası gelişen tetani → Sitrat Ca bağlar → Hipokalsemi
- Hipomagnezemi → PTH salınımını baskılar → dirençli hipokalsemi
- Hiperkalsemide ilk basamak → SIVI REPLASMANI (NaCl 0.9%)