RENAL TÜBÜLOPATİLER KARŞILAŞTIRMASI Özellik Bartter Sendromu Gitelman Sendromu Liddle Sendromu Pseudohipoaldosteronizm Tip 2 (Gordon Sendromu) Defekt yeri Henle kulpunun kalın çıkan kolu Distal kıvrımlı tübül Toplayıcı kanal (ENaC) Distal tübül / toplayıcı kanal (WNK1/4 kinaz mutasyonu) Defektli taşıyıcı / kanal Na⁺–K⁺–2Cl⁻ kotransporter (NKCC2) , ROMK, ClC-KbNa⁺–Cl⁻ kotransporter (NCCT) ENaC aşırı aktif (gain of function)Na⁺–Cl⁻ kotransporter aşırı aktif (WNK1/4 overaktivitesi)Genetik geçiş Otozomal resesif Otozomal resesif Otozomal dominant Otozomal dominant Klinik başlangıç Yenidoğan / erken çocukluk Geç çocukluk / erişkin Adölesan / erişkin Çocukluk / erişkin NaCl reabsorpsiyonu ↓ ↓ ↑↑ (ENaC ↑) ↑ (WNK kinaz etkisiyle) Kan hacmi / Kan basıncı ↓ (hipotansiyon / normo) ↓ (hipotansiyon / normo) ↑↑ (Hipertansiyon ) ↑ (Hipertansiyon ) Serum K⁺ ↓ (hipokalemi) ↓ (hipokalemi) ↓ (hipokalemi) ↑ (hiperkalemi) Serum Cl⁻ ↓ ↓ ↓ ↑ Serum HCO₃⁻ (asit-baz) ↑ → Metabolik alkaloz ↑ → Metabolik alkaloz ↑ → Metabolik alkaloz ↓ → Metabolik asidoz (hiperkalemik tip) Serum Mg²⁺ Normal / hafif ↓ Belirgin ↓ (hipomagnezemi) Normal Normal / hafif ↓ İdrar Ca²⁺ atılımı ↑ → Hiperkalsiüri ↓ → Hipokalsiüri ↓ / normal ↓ / normal Renin düzeyi ↑↑ ↑↑ ↓ ↓ Aldosteron düzeyi ↑↑ (sekonder hiperaldosteronizm) ↑↑ (sekonder hiperaldosteronizm) ↓ (primer baskılanmış) Normal veya ↓ Prostaglandin düzeyi ↑↑ Normal Normal Normal Klinik şiddet Ağır (infantil formda) Daha hafif Genelde asemptomatik hipertansiyon Hipertansiyon + hiperkalemi ile seyreder Özel komplikasyon Nefrokalsinozis Kondrokalsinozis Kardiyak komplikasyon (HT) Hiperkalemik asidoz Tedavi yaklaşımı NaCl + KCl replasmanı, İndometazin , Spironolakton NaCl + KCl + Mg replasmanı, Spironolakton Amilorid / Triamteren (ENaC blokeri)Tiyazid diüretikler (NaCl taşıyıcısını inhibe eder)Diüretik taklidi Kronik furosemid etkisi Kronik tiazid etkisi Aldosteron benzeri etki (ENaC ↑) Tiazid’e ters etki (NaCl taşıyıcısı ↑)
MEKANİZMATİK ÖZET Sendrom Ana Defekt Temel Sonuç Bartter NKCC2 (Henle kalın çıkan kol) NaCl kaybı, volüm azalması, sekonder RAAS ↑, hipokalemik metabolik alkaloz Gitelman NCCT (Distal tübül) Hafif NaCl kaybı, hipomagnezemi + hipokalsiüri Liddle ENaC aşırı aktivitesi (toplayıcı kanal) Na⁺ tutulumu ↑, K⁺ ve H⁺ kaybı ↑, hipertansiyon + hipokalemik metabolik alkaloz Gordon (PHA Tip 2) WNK1 / WNK4 mutasyonu (NaCl taşıyıcı aşırı aktivitesi) NaCl tutulumu ↑, K⁺ atılımı ↓, hipertansiyon + hiperkalemik metabolik asidoz
KLİNİK EZBER TABLOSU Klinik Özellik Bartter Gitelman Liddle Gordon Kan basıncı ↓ ↓ ↑ ↑ K⁺ ↓ ↓ ↓ ↑ Asit-baz Alkaloz Alkaloz Alkaloz Asidoz Ca²⁺ idrar ↑ ↓ ↓ Normal Mg²⁺ Normal ↓ Normal Normal Renin / Aldosteron ↑ / ↑ ↑ / ↑ ↓ / ↓ ↓ / ↓ (veya N) Tedavi İndometazin Mg + K replasmanı Amilorid Tiyazid
FONKSİYONEL BENZETMELER Sendrom “Taklit ettiği ilaç” Klinik etkisi Bartter Furosemid (loop diüretik) NKCC2 blokajı benzeri etki Gitelman Tiazid diüretik Na–Cl taşıyıcı blokajı benzeri Liddle Aldosteron fazlalığı (ancak aldosteron ↓)ENaC aşırı aktivitesi Gordon (PHA2) Tiazid’e zıt etki NaCl taşıyıcısı hiperaktif → hipertansiyon + hiperkalemi
TEDAVİ ÖZETİ Sendrom Tedavi İlkesi Spesifik İlaç Bartter Prostaglandin sentezini baskıla, RAAS etkisini azalt İndometazin , Spironolakton , NaCl + KCl replasmanıGitelman Elektrolit replasmanı Magnezyum + Potasyum + Tuz desteği , SpironolaktonLiddle ENaC blokajı Amilorid veya Triamteren , (spironolakton etkisiz)Gordon (PHA2) NaCl taşıyıcısı inhibisyonu Tiyazid diüretik (hidroklorotiyazid) en etkili
EZBER CÜMLELERİ “Bartter erken, Gitelman geç.” “Bartter prostaglandinli, Gitelman magnezyum eksikli.” “Liddle’da aldosteron düşük ama hipertansiyon var.” “Gordon’da potasyum yüksek, tansiyon yüksek, asidoz var.” “Bartter ve Gitelman = tuz kaybettirir; Liddle ve Gordon = tuz tutar.”
Klinik Şema – Özet 1-TUZ KAYBETTİREN SENDROMLAR → Hipotansiyon, Hipokalemik Metabolik Alkaloz
├── a-Bartter (Henle) → Hiperkalsiüri
└── b-Gitelman (Distal Tübül) → Hipokalsiüri + Hipomagnezemi
2-TUZ TUTTURAN SENDROMLAR → Hipertansiyon
├── a-Liddle → Hipokalemik Metabolik Alkaloz (ENaC ↑)
└── b-Gordon (PHA2) → Hiperkalemik Metabolik Asidoz (WNK kinaz ↑)