Enterik Patojenlerin İmmün-Aracılı Ekstraintestinal Bulguları
| Klinik Bulgular | İlişkili Enterik Patojen(ler) | Patogenez / Klinik Özellikler |
|---|---|---|
| Reaktif Artrit (Postinfeksiyöz Artrit) | Salmonella, Shigella, Yersinia, Campylobacter, Cryptosporidium, C. difficile | En sık HLA-B27 pozitif bireylerde. Genellikle infeksiyondan 1–4 hafta sonra gelişir. Asimetrik oligoartrit (özellikle diz, ayak bileği, sakroiliak eklem). → “Reiter triadı: Artrit + Üretrit + Konjonktivit.” |
| Guillain-Barré Sendromu | Campylobacter jejuni | Moleküler taklit (mimicry): Bakteri lipooligosakkaritleri → periferik sinir gangliozidlerine karşı antikor üretimi. → Akut inflamatuvar demiyelinizan polinöropati, arefleksi, kas güçsüzlüğü, solunum yetmezliği. |
| Glomerülonefrit | Shigella, Campylobacter, Yersinia | İmmün kompleks birikimiyle sekonder glomerül hasarı. Genellikle akut postinfeksiyöz nefrit tablosu (hematüri, proteinüri, ödem). |
| IgA Nefropatisi (Berger Hastalığı) | Campylobacter jejuni | Mukozal immün aktivasyon sonucu IgA birikimi → mesangial proliferasyon. Gastroenterit sonrası hematüri atağı tetikleyici olabilir. |
| Eritema Nodozum | Yersinia, Campylobacter, Salmonella | Subkutan yağ dokusu vasküliti. En sık bacakların ön yüzünde ağrılı nodüller. Genellikle bağırsak enfeksiyonu sonrası 1–3 hafta içinde ortaya çıkar. |
| Hemolitik Anemiler (AIHA) | Campylobacter, Yersinia | Enfeksiyona karşı oluşan antikorlar eritrosit antijenleriyle çapraz reaksiyon → soğuk aglutinin tipi hemolitik anemi. |
| Hemolitik Üremik Sendrom (HÜS) | Shigella dysenteriae tip 1, E. coli O157:H7 (STEC/EHEC) | Shiga veya Shiga-benzeri toksin → endotel hasarı, mikroanjiyopatik hemolitik anemi + trombositopeni + akut böbrek yetmezliği. **Antibiyotik kontrendikedir (toksin salınımını artırabilir). |
Klinik Püf Noktaları
| Klinik Durum | Hatırlatıcı Bilgi |
|---|---|
| Reaktif artrit → HLA-B27 ilişkili, “Reiter sendromu” tablosu (post enterit). | |
| Guillain-Barré → Campylobacter sonrası; antikorlar GM1 gangliozidine karşı. | |
| Eritema nodozum → immün kompleks veya gecikmiş tip hipersensitivite (Yersinia). | |
| HÜS → en tipik neden EHEC O157:H7 (çocuklarda); antibiyotik verilmez! | |
| Glomerülonefrit / IgA nefropatisi → enterik enfeksiyon sonrası hematüri atağı. |
Özet Patogenez
| Mekanizma | Örnek |
|---|---|
| Moleküler taklit (molecular mimicry) | Campylobacter → Guillain-Barré |
| İmmün kompleks birikimi | Shigella / Yersinia → glomerülonefrit |
| Otoantikor üretimi (IgA, anti-GM1, anti-RBC) | Campylobacter → IgA nefropatisi / AIHA |
| Toksin aracılı endotel hasarı | Shigella dysenteriae / EHEC → HÜS |
