UTRİKULUS – SAKKULUS KARŞILAŞTIRMASI Özellik UTRİKULUS SAKKULUS Yerleşim Vestibülün üst-arka kısmında, yarım daire kanallarına yakındır Vestibülün alt-ön kısmında, kokleaya yakındır Makula yönelimi Yatay düzlemde yer alırDikey düzlemde yer alırAlgıladığı hareket Yatay doğrusal ivmelenme (ör. öne-arkaya, sağa-sola kayma)Dikey doğrusal ivmelenme (ör. yukarı-aşağı, asansör hareketi)Otolitik membran Kalsiyum karbonat kristalleri (otokonia ) içerir; tüy hücrelerinin üzerindedir Aynı yapı, fakat yerçekimi yönünde daha duyarlıdır Tüy hücrelerinin yönelimi Kinosilyumlar striola denilen orta hatta bakar Kinosilyumlar strioladan uzağa bakar Ana sinir bağlantısı Superior vestibüler sinir Inferior vestibüler sinir Klinik örnek Lineer hız değişimlerinde (ör. araba hızlanması) aktif Dikey hareketlerde (ör. asansör) aktif Ek not Göz hareketleriyle koordineli vestibülo-oküler reflekslere katkı sağlar Postüral tonusun ayarlanmasında ve yerçekimi algısında önemli
VESTİBÜLO-OKÜLER REFLEKS (VOR) Amaç: Baş dönerken gözlerin zıt yönde hareket etmesini sağlayarak sabit görsel hedefi korumak (gözlerin “sabitlenmesi”).
Fizyolojik Mekanizma (Basamak Basamak) Basamak Olay Açıklama 1.Basamak Baş rotasyonu Örneğin baş sağa döner 2.Basamak Endolenf hareketi Yarım daire kanallarındaki endolenf eylemsizlik nedeniyle sola akar 3.Basamak Reseptör uyarımı Sağ horizontal kanal depolarize , sol kanal hiperpolarize olur 4.Basamak Sinirsel iletim Sağ vestibüler sinir → medial vestibüler çekirdek (pons ve medulla birleşiminde) 5.Basamak İnternöron projeksiyonu Oradan karşı tarafın abducens çekirdeği (CN VI) ve aynı tarafın okülomotor çekirdeği (CN III) uyarılır 6.Basamak Kas aktivasyonu – Kontralateral lateral rektus (CN VI) kasılırİpsilateral medial rektus (CN III) kasılır 7.Basamak Sonuç Gözler başın döndüğü yönün tersine hareket eder → Görme sabit kalır
Klinik İlişkilendirme Durum Açıklama Vestibülo-oküler refleks kaybı Beyin sapı, özellikle medial longitudinal fasikülus (MLF) lezyonlarında görülür → gözler baş hareketini takip edemez. İntranükleer oftalmopleji (INO) MLF lezyonu sonucu bir göz adduksiyon yapamaz; diğer gözde nistagmus olur. Kalorik test (COWS) Soğuk su → ters yöne , sıcak su → aynı yöne göz deviasyonu (Cold → Opposite, Warm → Same). Bu testle beyin sapı bütünlüğü değerlendirilir. Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV) Posterior kanal otokonia disfonksiyonu → kısa süreli vertigo atakları Meniere hastalığı Endolenf basıncı ↑ → vertigo, tinnitus, işitme kaybı üçlüsü Vestibüler çekirdek lezyonu Denge bozukluğu, baş dönmesi, bulantı, nistagmus
Vestibülo-Oküler Refleks Yarım daire kanalı (endolenf hareketi)
↓
Vestibüler sinir (CN VIII)
↓
Medial vestibüler çekirdek
↓
↘ karşı taraf abducens n. (CN VI) → lateral rektus kası
↘ aynı taraf okülomotor n. (CN III) → medial rektus kası
↓
Gözler baş hareketine ters yönde döner → Görsel sabitleme sağlanır