YARIM DAİRE KANALLARI (Semisirküler Kanallar)

Anatomik Yapı

• Yer: Temporal kemiğin piramidal kısmında bulunur.
• Yapılar:
  • 3 yarım daire kanalı: Superior (anterior), posterior ve lateral (horizontal)
  • Utriculus ve sacculus ile bağlantılıdır.
• Her kanal, utrikulusa açılır ve genişlemiş bir uç kısmı vardır → ampulla
• Ampulla içinde:
  • Krista ampullaris: Denge reseptör hücrelerinin bulunduğu çıkıntı.
  • Tüy hücreleri: Bir uzun kıl (kinosilyum) ve çok sayıda kısa kıllar (stereosilya) içerir.
  • Bu hücreler, cupula adı verilen jelatinimsi bir yapı ile örtülüdür.

Fizyolojik Görev

• Yarım daire kanalları: Başın açısal (rotasyonel) ivmelenmesini algılar.
• Utrikulus & sakkulus: Doğrusal (lineer) ivmelenme ve yerçekimi değişimlerini algılar.

Hareket Sırasında Olanlar

• Baş döndüğünde endolenf sıvısı eylemsizlik nedeniyle ters yönde hareket eder.
• Bu hareket cupula’yı eğerek tüylü hücrelerin sillerini bükülmeye zorlar.
  • Stereosilyalar kinosilyuma yaklaşırsa → depolarizasyon (uyarı artar)
  • Stereosilyalar kinosilyumdan uzaklaşırsa → hiperpolarizasyon (uyarı azalır)

Yani aynı hareket bir yarım daire kanalında depolarizasyon, karşı tarafta hiperpolarizasyon oluşturur.

Sinirsel İletim

• Uyarılar, vestibüler sinir (n. vestibularis) aracılığıyla taşınır.
• Vestibüler gangliondan geçer →
  • Superior vestibüler çekirdek
  • Medial vestibüler çekirdek (beyin sapında)
• Bu çekirdeklerden çıkan impulslar:
  • Okülomotor ve abducens çekirdekleriyle bağlantı kurar → Vestibülo-oküler refleks (VOR)
  • Omurilik motor nöronlarına gider → postüral denge
  • Otonom merkezlere ulaşır → bazen vazovagal reaksiyon (ör. tansiyon düşmesi, bulantı) oluşur.

Klinik Notlar

Kısa Özet