Platelet Sekresyon (Granül Boşaltım) Bozuklukları
Genel Tanım
Bu bozukluklarda trombositlerin içinde depolanan granül içerikleri (α veya δ granülleri) eksik ya da boşaltılamaz.
Agregasyonun ikinci dalgası (sekonder fazı) gerçekleşmez → mukozal tipte kanamalar ortaya çıkar.
Granül Tipleri ve İçerikleri
| Granül Türü | İçerik (örnek) | Fonksiyon |
|---|---|---|
| α-granüller (protein zengin) | Fibrinojen, vWF, PDGF, PF4, β-tromboglobulin, p-selektin | Pıhtı stabilizasyonu, endotel onarımı |
| δ (dense, “kaba”) granüller | ADP, ATP, Ca²⁺, serotonin | Platelet aktivasyonu, agregasyonun devamı |
| λ-granüller | Asidik hidrolazlar | Fibrin yıkımı (lizozomal fonksiyon) |
Klinik Sınıflandırma
| Tip | Patogenez | Laboratuvar Bulguları | İlişkili Sendromlar / Klinik Özellikler |
|---|---|---|---|
| α-granül depo havuz eksikliği (Gray Platelet Syndrome) | α-granül eksikliği → fibrinojen ve vWF depolanamaz | – Plateletler periferik yaymada “gri” görünür – Agregasyon testinde sekonder dalga yok – P-selektin eksikliği | – İzole formu: hafif–orta mukozal kanama – Dev platelet, trombositopeni görülebilir |
| δ (dense) granül depo havuz eksikliği | ADP, Ca²⁺, serotonin içeren dense granüller eksik | – ADP veya epinefrinle indüklenen sekonder agregasyon dalgası yok – EM’de dense body yok | – Aspirin-benzeri kanama paterni – Otozomal dominant / resesif geçişli olabilir |
| Karma (α + δ) granül eksikliği | Her iki granül tipinde azalma | – EM’de her iki tip granül azalmış – Agregasyon bozukluğu + gri platelet görünümü | – Genellikle sendromik tablolarla ilişkili |
| Hermansky–Pudlak sendromu | Dense body eksikliği + oculocutaneous albinizm | – EM’de dense granül yok – ADP/epi yanıtı bozuk | – Albinizm, pulmoner fibroz, kolit |
| Chediak–Higashi sendromu | Lizozomal füzyon defekti → granül boşalması bozuk | – Dev lizozomlar – Nötropeni | – Albinizm + tekrarlayan enfeksiyonlar |
| May–Hegglin anomalisi (MYH9 ilişkili) | Dev platelet + α-granül eksikliği benzeri disfonksiyon | – Dev plateletler – Löykositlerde Dӧhle-benzeri inklüzyonlar | – Hafif kanama + albinizm (bazı varyantlarda) |
Tanısal Yaklaşımlar
| Test | Bulgular |
|---|---|
| Kanama zamanı (BT) | Genellikle ↑ |
| Trombosit sayısı | Normal veya hafif ↓ |
| Agregasyon testi | Sekonder dalga kaybı (ADP, epi, kollajen testlerinde) |
| Elektron mikroskopi (EM) | Dense veya α-granül eksikliği tanıda altın standart |
| Akış sitometrisi (p-selektin, CD63) | Sekresyon kusurunun doğrulanmasında kullanılabilir |
Klinik Hatırlatıcı
| Sendrom / Hastalık | Anahtar Bulgular | Granül Tipi |
|---|---|---|
| Gray Platelet Syndrome | Gri platelet, α-granül yok, orta derecede kanama | α |
| Hermansky–Pudlak | Albinizm + dense granül yok + pulmoner fibroz | δ |
| Chediak–Higashi | Albinizm + nötropeni + dev lizozom | δ |
| May–Hegglin (MYH9) | Dev platelet + lökosit inklüzyon | α benzeri |
| Depo havuz eksikliği (izole) | Sekonder dalga yok, aspirin-benzeri kanama | δ |