Mikrositik Anemiler İçin Tanısal Yaklaşım Algoritması
1.Basamak: MCV’ye Göre Sınıflama
- MCV < 80 fL → Mikrositik anemi
- Olasılıklar:
- 🩸 Demir eksikliği anemisi (DEA)
- 🧬 Talasemiler (α veya β)
- ⚙️ Kronik hastalık anemisi (ACD)
- 🧪 Sideroblastik anemi
- ☣️ Kurşun zehirlenmesi
2.Basamak: İlk Laboratuvar Göstergeleri
| Parametre | Fe Eksikliği | β-Talasemi Trait | Kronik Hastalık | Sideroblastik | α-Talasemi |
|---|
| Ferritin | ↓ | N/↑ | ↑ | ↑ | N |
| Serum Fe | ↓ | N/↑ | ↓ | ↑ | N |
| TDBK (SDBK) | ↑ | N | ↓ | N | N |
| Transferrin Sat. | ↓ | N | ↓ | ↑ | N |
| RDW | ↑ | N | N | ↑ | N |
| HbA₂ | N | ↑ | N | N | N |
| Kemik iliği demiri | ↓ | N | ↑ | ↑ (ring sideroblastlar) | N |
3.Basamak: Ayırıcı Tanıda Kullanılan İndeksler
| İndeks / Formül | Klinik Anlamı | < Cut-off | > Cut-off |
|---|
| Mentzer İndeksi = MCV / RBC | <13 → Talasemi
>13 → DEA | Talasemi lehine | DEA lehine |
| Shine–Lal İndeksi = (MCV² × MCH) / 100 | <1530 → Talasemi | Talasemi | DEA |
| RBC sayısı (×10⁶/mm³) | ↑ talasemide | <4 → DEA | >5 → Talasemi |
| RDW (%) | ↑ DEA’da | N → Talasemi | ↑ → DEA |
| Ferritin (ng/mL) | <15 → DEA | Normal veya ↑ → Talasemi/ACD | — |
| HbA₂ (%) | ↑ (>3,5) → β-Talasemi trait | Normal → α-Talasemi/DEA | — |
4.Basamak: Tanısal Akış Şeması
↓
[MCV < 80 fL]
↓
Ferritin ↓ ?
/ \
Evet Hayır
→ Demir eksikliği ↓
HbA₂ ↑ ?
/ \
Evet Hayır
→ β-Talasemi trait ↓
Ferritin ↑ ?
/ \
Evet Hayır
→ Kronik hastalık anemisi ↓
Serum Fe ↑ ?
/ \
Evet Hayır
→ Sideroblastik anemi → α-Talasemi trait
Pratik Klinik İpuçları
| Durum | Tipik Klinik / Lab Özelliği |
|---|
| Demir eksikliği anemisi | Trombosit ↑, RDW ↑, ferritin ↓, kemik iliğinde hemosiderin yokluğu |
| β-Talasemi trait | Aile öyküsü + HbA₂ ↑ + RBC yüksek + Mentzer <13 |
| α-Talasemi trait | HbA₂ normal, RDW normal, aile öyküsü (+) |
| Kronik hastalık anemisi | Ferritin ↑, serum Fe ↓, inflamasyon öyküsü |
| Sideroblastik anemi | Ring sideroblastlar + serum Fe ve ferritin ↑ + RDW ↑ |
| Kurşun zehirlenmesi | Bazofilik noktalanma + sideroblastik görünüm |