Hereditary sferositozda kliniği en ağır seyreden membran protein eksikliği hangisidir?
A) Ankirin mutasyonu
B) α-spektin mutasyonu **
C) β-spektin mutasyonu
D) Protein 4.2 mutasyonu
E) Band-3 mutasyonu
Doğru cevap: B (α-spektin mutasyonu)
- Herediter sferositozda en sık mutasyon ankirin ve band-3‘tedir.
- Ancak kliniği en ağır seyreden → α-spektin mutasyonu.
Hereditary Sferositoz (HS), eritrosit membran iskelet proteinlerinde genetik defekt sonucu ortaya çıkar.
Temel Protein Defektleri:
- Ankirin mutasyonu → en sık (%50’den fazla)
- Band 3 (ankinon) mutasyonu → %20–30
- β-spektin mutasyonu → %20 civarı
- Protein 4.2 mutasyonu → daha nadir
- α-spektin mutasyonu → en ağır klinik tabloya yol açar (sıklığı düşük, ama fenotip ağır).
Klinik İpucu
- Ankirin ve Band 3 → en sık
- α-spektin → en ağır
- Hastalarda tipik tablo: hemolitik anemi + splenomegali + safra taşları
- Kesin tanı: Eozin-5’-maleimide (EMA) bağlanma testi veya osmotic fragility test (daha eski yöntem)
Hereditary Sferositoz – Protein Defektleri
| Protein Defekti | Sıklık | Klinik Şiddet | Notlar |
|---|---|---|---|
| Ankirin | %50–60 (en sık) | Orta-ağır | En sık mutasyon, otozomal dominant |
| Band 3 (ankinon) | %20–30 | Orta | En sık 2. neden |
| β-spektin | %20 | Hafif–orta | Daha sık dominant, bazı ailelerde ağır olabilir |
| Protein 4.2 | %5’ten az (nadir) | Hafif–orta | Genellikle otozomal resesif |
| α-spektin | Çok nadir | En ağır | Fenotip en şiddetli; ağır hemolitik anemi, erken yaşta transfüzyon ihtiyacı |
Klinik Özet
- En sık mutasyon → Ankirin
- En ağır klinik → α-spektin
- HS’nin klasik triadı:
- Hemolitik anemi
- Splenomegali
- Safra taşları (pigment taşları)
- Tanı testleri: EMA binding testi (en duyarlı), osmotic fragility testi, akım sitometrisi.
- Tedavi: Splenektomi (ağır formlar, semptomatik hastalar).