NO – PGI₂ – TXA₂

ÖzellikNitrik Oksit (NO)Prostasiklin (PGI₂)Tromboxan A₂ (TXA₂)
KaynakEndotel hücreleri (NO sentaz ile L-argininden)Endotel hücreleri (arşidonik asitten, COX yolu ile)Trombositler (arşidonik asitten, COX yolu ile)
Etkisi (Damar)Güçlü vazodilatörGüçlü vazodilatörVazokonstriktör
Etkisi (Trombosit)Agregasyonu inhibe ederAgregasyonu inhibe ederAgregasyonu artırır
Fizyolojik RolAntitrombotik, damar tonusu düzenleyiciAntitrombotik, damar tonusu düzenleyiciHemostazda pıhtı oluşumunu destekler
Denge ÖnemiPGI₂ ile sinerjistik çalışırNO ile sinerjistik çalışırPGI₂ ve NO’ya antagonisttir
Klinik İlişkiEndotelyal disfonksiyonda (ateroskleroz, hipertansiyon) azalırAspirin PGI₂’yi de azaltır → yan etki: kanama riskine rağmen tromboz engelleyiciAspirin → TXA₂ sentezini bloke ederek antiagregan etki gösterir
İlaç HedefiNO donörleri (nitratlar), PDE-5 inhibitörleri (sildenafil)Prostanoid analogları (epoprostenol) → pulmoner hipertansiyon tedavisindeAspirin → COX-1 inhibisyonu ile TXA₂ sentezini durdurur

Sınav Püf Noktaları

  • NO & PGI₂ → Vazodilatör + antiagregan.
  • TXA₂ → Vazokonstriktör + proagregan.
  • Aspirin → TXA₂ sentezini engelleyerek antiagregan etki yapar.
  • Epoprostenol (PGI₂ analoğu) → Pulmoner hipertansiyon tedavisinde kullanılır.
  • NO → Angina ve erektil disfonksiyon tedavisinde (nitratlar, PDE-5 inhibitörleri).