Neisseria gonorrhoeae; Gram (-) diplokok, pilus + Opa proteini + LOS + IgA proteaz ile virülan, üretrit/servisit ve PID yapan, tedavide seftriakson + doksisiklin/azitromisin kullanılan önemli bir patojen.

yazar
  • Gram negatif diplokok (mikroskopta “kahve çekirdeği” görünümü).
  • Fakültatif intraselüler (özellikle nötrofillerin içinde bulunur).
  • Oksidaz pozitif.
  • Maltaz negatif, sadece glukozu fermente eder (Neisseria meningitidis hem glukoz hem maltoz fermente eder).

Virülans Faktörleri

  1. Pilus (fimbria)
    • En önemli virülans faktörüdür.
    • Bakterinin mukozaya tutunmasını ve antijenik varyasyonla immün sistemden kaçmasını sağlar.
  2. Opa (opacity) proteinleri
    • Hücreye giriş ve adezyonda rol oynar.
    • Antijenik değişkenlik gösterir → bağışıklık sisteminden kaçış.
  3. LOS (Lipooligosakkarit)
    • Endotoksin benzeri etki yapar → inflamasyon, doku hasarı.
  4. IgA proteaz
    • Mukozal bağışıklığı zayıflatır.

Klinik Tablolar

  • Erkeklerde: Üretrit → pürülan akıntı.
  • Kadınlarda: Servisit, PID (pelvik inflamatuvar hastalık).
  • Yenidoğanda: Oftalmi neonatorum (gözde pürülan konjonktivit).
  • Dissemine gonokok enfeksiyonu: Septik artrit, tenosinovit, deri döküntüleri.

Tanı

  • Gram boyası → nötrofiller içinde Gram (-) diplokoklar.
  • Kültür: Thayer-Martin agar (çikolata agar + antibiyotikler).
  • NAAT (nükleik asit amplifikasyon testleri) günümüzde en sık kullanılan yöntem.

Tedavi

  • Artan direnç nedeniyle seftriakson (3. kuşak sefalosporin) ilk seçenektir.
  • Klamidya koinfeksiyonu sık olduğu için ek olarak doksisiklin veya azitromisin verilmelidir.

Özet: Neisseria gonorrhoeae → Gram (-) diplokok, pilus + Opa proteini + LOS + IgA proteaz ile virülan, üretrit/servisit ve PID yapan, tedavide seftriakson + doksisiklin/azitromisin kullanılan önemli bir patojen.