Postranslasyonel modifikasyonladan hangileri aminoasit olarak lizin kullanır; asetilasyon, metilasyon, hidroksilasyon, Ubiquitinasyon, SUMOylasyon ve koenzim bağlanması

Post-Translasyonel Modifikasyonlar – Karşılaştırma Tablosu

ModifikasyonEklenen Grup / İşlemHedef Aminoasit(ler)Örnek / Klinik Önemi
FosforilasyonFosfat (ATP’den)Serin, Treonin, TirozinHücre içi sinyal iletimi (MAPK, RTK yolakları)
AsetilasyonAsetil grubu (CH₃CO–)Lizin (özellikle histonlar)Epigenetik regülasyon; HDAC inhibitörleri (vorinostat, romidepsin)
MetilasyonMetil grubu (–CH₃)Lizin, ArjininHiston metilasyonu → gen ekspresyonu kontrolü
UbiquitinasyonUbikitin proteiniLizinProteazomal yıkım (örn. p53 regülasyonu)
SUMOylasyonKüçük Ubikitin-benzeri protein (SUMO)LizinÇekirdek proteinlerinin lokalizasyonu, stres yanıtı
Glikozilasyon (N-bağlı)OligosakkaritAsparajin (Asn, N)Glikoprotein sentezi, ER’de başlar
Glikozilasyon (O-bağlı)OligosakkaritSerin, TreoninMukus proteinleri, proteoglikanlar
PrenilasyonFarnezil (C15) veya Geranil-geranil (C20) grubuSistein (CAAX motifinde C-terminal)Ras, Rab, Rho proteinlerinin membrana tutunması
PalmitoilasyonPalmitat (C16 yağ asidi)SisteinG-protein bağlı reseptörlerin membrana tutunması
MiristoilasyonMiristat (C14 yağ asidi)N-terminal GlisinSrc kinaz membrana bağlanması
Disülfit köprüleri–S–S– bağıSisteinProteinlerin 3D stabilitesi (örn. insülin)
Hidroksilasyon–OH grubu eklenmesiProlin, LizinKollajen sentezi (C vitamini kofaktör)
Karbonilasyon / FormilasyonCOOH / CHO gruplarıÇeşitliOksidatif stres hasar işaretleri
SülfatlamaSülfat grubuTirozinHormonlar ve reseptör etkileşimleri

Klinik Püf Noktaları

  • Prenilasyon = Sistein (CAAX motif) → Ras onkogen için kritik.
  • N-bağlı glikozilasyon = Asparajin → ER’de başlar, Golgi’de tamamlanır.
  • O-bağlı glikozilasyon = Serin/Treonin → Golgi’de gerçekleşir.
  • Hidroksilasyon (Prolin/Lizin) → Kollajen için C vitamini bağımlı, eksikliğinde skorbüt.
  • Ubikitinasyon = Lizin → Proteazom yıkımı.