Asetilkolin (ACh) sentezi, salınımı ve yıkımı

Asetilkolin Sentezi

  • Kolinden sentezlenir.
  • Enzim: Kolin asetil transferaz → Kolin + Asetil-CoA → ACh
  • ACh veziküllerde depolanır.
  • İnhibitörler:
    • Hemikolinyum: Presinaptik uçtan kolin reuptake’ini inhibe eder.
    • Vezamikol: Veziküllere ACh alımını engeller.

Asetilkolin Sekresyonu

  • Uyarı → N-tipi Ca²⁺ kanallarından Ca²⁺ girişi
  • Ca²⁺ → Vezikül membranı ile presinaptik membranın kaynaşmasını sağlar.
  • SNARE proteinleri (sinaptobrevin, SNAP-25, sintaksin) füzyon için gereklidir.
  • Sonuç: ACh salınır.
  • Botulinum toksini: SNARE proteinlerini parçalar → ACh salınımı engellenir.

Asetilkolin Yıkımı

  • Postsinaptik membranda Asetilkolinesteraz (AChE) bulunur → ACh’yi çok hızlı parçalar.
  • Psödokolinesteraz (Bütirilkolinesteraz): Plazmada bulunur, ek yıkım yapar.
  • AChE inhibitörleri: Kolinesteraz inhibitörleri (örn. neostigmin, fizostigmin, organofosfatlar) → ACh birikir.

Klinik Notlar

  • Botulinum toksini: Kas paralizisi (ACh salınımı blokajı).
  • AChE inhibitörleri: Myastenia gravis tedavisinde, Alzheimer hastalığında kullanılır.
  • Antikolinerjik ilaçlar (Atropin, Skopolamin): ACh etkisini reseptör düzeyinde engeller.

Özet:

  • Sentez: Kolin + Asetil-CoA (Hemikolinyum, Vezamikol ile bloklanabilir)
  • Salınım: Ca²⁺ + SNARE proteinleri (Botulinum toksini bloklar)
  • Yıkım: AChE (AChE inhibitörleri bloklar → ACh artar)