BCL Ailesi Proteinleri
Bu proteinler intrinsik (mitokondriyal) apoptotik yolakta kritik rol oynarlar.
1. Başlatıcı (BH3-only proteinler)
- Örnekler: BAD, BIM, BID, Puma, Noxa
- Görev: Hücresel stres reseptörleri ile aktive olurlar, apoptotik süreci başlatırlar.
- Domain: BH3-only → yalnızca 1 BH domaini içerirler.
2. Pro-apoptotik
- Örnekler: BAX, BAK
- Görev:
- Mitokondri dış membran geçirgenliğini artırır
- Sitokrom c salınımına neden olur → intrinsik apoptotik yolak aktive olur
- Domain: BH1–3 (3 domain içerirler)
3. Anti-apoptotik
- Örnekler: BCL2, BCL-XL, MCL1
- Görev:
- Mitokondri dış membran geçirgenliğini azaltır
- Sitokrom c sızıntısını önler → hücreyi yaşatıcı etki
- Domain: BH1–4 (4 domain içerirler)
Klinik Önemi
- Kanser: Anti-apoptotik BCL2 artışı → hücrelerin ölümsüzleşmesi → lenfomalar (özellikle Foliküler Lenfoma, t(14;18) translokasyonu ile BCL2 artışı).
- Tedavi: BCL2 inhibitörleri (Venetoklaks) hematolojik malignitelerde kullanılır.
Özetle:
- BH3-only → sensör/başlatıcı, stres yanıtı
- BAX/BAK (BH1–3) → pro-apoptotik efektörler, sitokrom c salınımı
- BCL2/BCL-XL/MCL1 (BH1–4) → anti-apoptotik, hücreyi yaşatıcı
