ALK–EML4 Füzyonu
1Mekanizma
- ALK (Anaplastik Lenfoma Kinaz) geni kromozom 2p23’te yer alır.
- EML4 (Echinoderm Microtubule-associated protein-Like 4) geni de aynı kromozomda bulunur.
- Kromozomal inversiyon sonucu bu iki gen birleşir → EML4-ALK füzyon onkogen ortaya çıkar.
- Bu füzyon proteini konstitutif (sürekli aktif) tirozin kinaz aktivitesi gösterir → hücre proliferasyonu ve tümör gelişimini tetikler.
Klinik Önemi
- KHDAK (özellikle adenokarsinom) olgularının %3–7’sinde görülür.
- Daha çok:
- Sigara içmeyenlerde veya az içenlerde,
- Genç yaş grubunda,
- Asya kökenli hastalarda daha sık.
Tanı
- İmmünohistokimya (ALK boyası)
- FISH (fluoresan in situ hibridizasyon)
- PCR veya NGS ile gen füzyon analizi
Tedavi
ALK füzyon pozitif KHDAK hastalarında ALK tirozin kinaz inhibitörleri (TKI) kullanılır:
- Krizotinib (ilk geliştirilen)
- İkinci nesil: Alectinib, Ceritinib, Brigatinib
- Üçüncü nesil: Lorlatinib (özellikle beyin metastazında etkili)
Bu ilaçlar kemoterapiye üstün bulunmuştur ve günümüzde standart tedavi haline gelmiştir.
Diğer tümörlerde
- ALK füzyonları başka tümörlerde de olabilir (örn. anaplastik büyük hücreli lenfoma, inflamatuar miyofibroblastik tümör), ancak ALK–EML4 füzyonu en çok KHDAK ile ilişkilidir.
Özet: ALK–EML4 füzyonu, akciğer adenokarsinomunda görülen bir genetik inversiyon sonucu oluşur. Tümör hücresine sürekli proliferasyon sinyali verir. Tanısı immünohistokimya/FISH ile konur.
Tedavide ALK inhibitörleri (özellikle alectinib güncel birinci basamak) kullanılır.