Alkileyici Antineoplastik İlaçlar
Bunlar DNA’daki guaninin N7 pozisyonunu alkilleyerek DNA zincir kırıkları, yanlış eşleşme ve çapraz bağlanma yapar → hücre döngüsünün tüm fazlarında etkilidirler (faz-nonspefik).
Alkileyici İlaçlar ve Grupları
1. Azot Hardalları (Nitrogen Mustards)
- Cyclophosphamide → en sık kullanılan; yan etki: hemorajik sistit (Mesna ile önlenir)
- Ifosfamide → benzer, daha güçlü; sistit riski daha fazla
- Chlorambucil → KLL’de
- Melphalan → multipl miyelomda
- Mechlorethamine → Hodgkin lenfomasında
2. Nitrosüreler
- Carmustine (BCNU), Lomustine (CCNU)
- Özellik: Lipofilik → BBB’yi geçer, beyin tümörlerinde kullanılır
3. Etileniminler
- Thiotepa, Hexamethylmelamine
4. Alkilsülfonatlar
- Busulfan → özellikle Kronik Myeloid Lösemi (KML), yan etki: pulmoner fibrozis
5. Triazenler
- Dacarbazine (DTIC) → Hodgkin lenfoması
- Temozolomide → glioblastom
6. Platin Türevleri (DNA çapraz bağlayıcı; alkilleyici benzeri etki gösterir)
- Cisplatin → testis, over, mesane kanserleri; yan etki: nefrotoksisite, ototoksisite
- Carboplatin → daha az nefrotoksik
- Oxaliplatin → kolorektal kanser
Klinik İpucu:
- Mesna → Cyclophosphamide/Ifosfamide sistitini önler
- Amifostin → Cisplatin nefrotoksisitesine karşı koruyucu
- Busulfan → akciğer toksisitesi
- Nitrosüreler → beyin tümörleri