| İlaç | En Belirgin Özelliği | Kullanım Alanı | Önemli Yan Etki |
|---|
| Asetilsalisilik Asit (ASA) | Antiplatelet etkisi en güçlü (irreversibl COX-1 inhibisyonu) | Tromboemboli profilaksisi | Reye sendromu, gastrik ülser, kanama |
| İndometazin | En güçlü antiinflamatuvar | Gut atağı, PDA kapatılması | Şiddetli GI yan etki, baş ağrısı, hematolojik toksisite |
| Ketorolak | En güçlü analjezik NSAİİ | Postop ağrı, renal kolik, kısa süreli kullanım | GI kanama, renal toksisite (5 günden uzun verilmez) |
| Naproksen | En güvenli kardiyovasküler profil | Romatizmal hastalıklar | GI yan etki |
| İbuprofen | Çocuklarda en sık kullanılan | Ateş düşürücü, analjezik | Relatif güvenli, ancak astımda dikkat |
| Sulindak | Prodrug, böbrek üzerine en az toksik | Romatoid artrit | Hepatotoksisite, cilt reaksiyonları |
| Selektif COX-2 inhibitörleri (Celecoxib, Etorikoksib) | GI yan etki az | Osteoartrit, RA | Kardiyovasküler risk ↑ (MI, inme) |
| Piroksikam | Yarı ömrü en uzun NSAİİ | Kronik artrit | GI toksisite yüksek |
| Paracetamol (Asetaminofen) (NSAİİ değil ama TUS’ta sorulur) | En güvenli analjezik/antipiretik | Ateş, hafif-orta ağrı (gebelikte güvenli) | Hepatotoksisite (NAPQI metaboliti, antidotu N-asetilsistein) |
Püf Noktaları
- Analjezik gücü en yüksek → Ketorolak
- Antiinflamatuvar gücü en yüksek → İndometazin
- Tromboemboli profilaksisi → Düşük doz ASA
- PDA kapatılması → İndometazin (veya İbuprofen IV)
- En güvenli NSAİİ (gebelik/çocuk) → İbuprofen, Parasetamol
- Böbreğe en az zararlı → Sulindak
- Mideye en az zararlı → COX-2 inhibitörleri (ama kalbe zararlı)
NSAİİ – Püf Noktaları
| İlaç | TUS’ta Ayırt Edici Özellik | Soru Kalıbı |
|---|
| Asetilsalisilik Asit (ASA) | Tek irreversibl COX inhibitörü, düşük dozda antiplatelet | “Trombüs profilaksisi için kullanılır” / “Reye sendromu riski” |
| İndometazin | En güçlü antiinflamatuvar; PDA kapatma | “Patent duktus arteriozus kapatılmasında kullanılan NSAİİ” |
| Ketorolak | En güçlü analjezik, 5 günden uzun kullanılmaz | “Postoperatif akut ağrıda kısa süreli kullanılan” |
| İbuprofen | Çocuklarda güvenli, PDA kapatmada da kullanılabilir | “Çocuklarda en güvenli NSAİİ” / “Alternatif olarak PDA kapatma” |
| Naproksen | Kardiyovasküler açıdan en güvenli | “NSAİİ’ler içinde en düşük kardiyovasküler risk” |
| Sulindak | Böbreğe en az zararlı, prodrug | “Renal yan etkisi en az olan” |
| Piroksikam | Yarı ömrü en uzun | “NSAİİ’ler içinde en uzun etkili olan” |
| Celecoxib / Etorikoksib (COX-2 inhibitörleri) | Mideye en az zararlı, kalbe en zararlı | “NSAİİ’ler içinde kardiyovasküler riski en yüksek olan” |
| Parasetamol | NSAİİ değildir, antiinflamatuvar etkisi yok, gebelikte güvenli | “NSAİİ değildir” / “Ateş düşürücü – hepatotoksik” |
En çok sorulan kombinasyonlar:
- “PDA kapatmada kullanılan → İndometazin / İbuprofen”
- “En güçlü analjezik NSAİİ → Ketorolak”
- “NSAİİ değil ama ateş düşürücü → Parasetamol”
- “Mideye en az zararlı → COX-2 inhibitörleri (ama kalp riskli)”
- “Reye sendromu → Aspirin (çocukta kontrendike)”