| İlaç / Grup | Özellik | TUS’ta Soru Püf Noktası |
|---|---|---|
| Fenasetin (artık kullanılmıyor) | Parasetamol’e metabolize olur, analjezik nefropatisi ve renal pelvis ürotelyal karsinomu ile ilişkili | “Analjezik nefropatisi + ürotelyal karsinom riski” |
| Fenacetin türevleri (ör. Phenacetin + aspirin kombinasyonları) | Kronik kullanımda papiller nekroz | “Papiller nekroz yapan analjezikler” |
| NSAİİ’ler (özellikle fenilbutazon, aspirin, indometazin) | Prostaglandin sentezini inhibe ederek renal papilla iskemisi → nekroz | “NSAİİ’lerin böbrek üzerine yan etkisi” |
| Parasetamol (yüksek doz, kronik kullanım) | Tek başına genellikle daha güvenli ama uzun süreli yüksek dozda nefropati riski | “Analjezik nefropatisi yapan ama NSAİİ olmayan ilaç” |
Patofizyoloji
- Kronik ve yüksek doz analjezik kullanımı → renal papiller nekroz
- İlerleyince kronik interstisyel nefrit + böbrek küçülmesi → KBY
Klinik
- Non-spesifik: poliüri, noktüri, hematüri
- İleri evre: HT, kronik böbrek yetmezliği
- En tipik: Papiller nekroz
Soru Tipleri
- “Kronik analjezik kullanımı sonrası papiller nekroz gelişmiştir. En olası etken?” → Fenasetin / NSAİİ
- “Analjezik nefropatisi ile en sık ilişkili malignite?” → Renal pelvis ürotelyal karsinomu
- “Parasetamol’ün böbrek toksisitesi hangi mekanizma ile?” → Papiller iskemi/nekroz (prostaglandin azalması ve metabolit toksisitesi)
- Fenasetin → parasetamol metaboliti ama kendisi nefrotoksik.
- Analjezik nefropatisi = papiller nekroz + KBY + renal pelvis ürotelyal karsinomu.
- NSAİİ + fenasetin klasik suçlular.