Etki Mekanizması:
- PPAR-γ (Peroksizom Proliferatör Aktive Reseptörü gama) agonistidir.
- Adipositlerde insülin duyarlılığını artırır, glikoz ve lipid metabolizmasını düzenler.
- GLUT-4 ekspresyonunu artırır → Kas ve yağ dokusunda glikoz alımı artar.
- Hepatik glukoneogenezi azaltır.
Endikasyon
- Tip 2 diyabet (monoterapi veya metformin, sülfonilüre, insülin ile kombine).
- Özellikle insülin direncinin baskın olduğu hastalarda.
Avantajlar
- Hipoglisemi yapmaz (tek başına kullanıldığında).
- Trigliseridleri azaltabilir, HDL’yi artırabilir.
- İnsülin direncini uzun vadede düzeltir.
Yan Etkiler
| Yan Etki | Açıklama |
|---|---|
| Sıvı retansiyonu – ödem | Kalp yetmezliğini kötüleştirebilir (NYHA III–IV’te kontrendike). |
| Kilo alımı | Özellikle yağ ve sıvı retansiyonu ile. |
| Kemik kırıkları | Özellikle postmenopozal kadınlarda. |
| Hepatotoksisite | AST/ALT takibi önerilir. |
| Mesane kanseri riski | Uzun süreli (>1 yıl) kullanımla risk artışı bildirildi. |
| Anemi | Seyrek. |
Kontrendikasyonlar
- NYHA sınıf III–IV kalp yetmezliği
- Aktif karaciğer hastalığı (AST/ALT > 2.5 × normal)
- Mesane kanseri öyküsü
- Gebelik, emzirme
İpucu
- Metformin → Kilo nötr / kilo kaybı, laktik asidoz riski
- Sülfonilüre → Hipoglisemi riski, kilo alımı
- TZD (Pioglitazon) → Kilo alımı + ödem + kırık + mesane kanseri
- GLP-1 agonistleri → Kilo kaybı, GİS yan etkiler
- DPP-4 inhibitörleri → Kilo nötr, hafif GİS yan etkiler
TUS sorusu tarzı örnek:
Tip 2 diyabetli, metformin kullanan, HbA1c’si yüksek, hipoglisemi riski istemeyen, obez olmayan, karaciğer fonksiyon testleri normal ama NYHA sınıf III kalp yetmezliği olan hastada hangi oral antidiyabetik kontrendikedir?
Cevap: Pioglitazon (TZD grubu).