Gen ve Fonksiyonu
- Açılımı: Bone Morphogenetic Protein Receptor type 2
- Gen yeri: Kromozom 2q33
- Görev:
- TGF-β (transforming growth factor-beta) süper ailesine ait bir reseptör.
- Pulmoner arter düz kas hücrelerinde apoptozu uyarır ve proliferasyonu baskılar.
- Mutasyon → proliferasyon artar, apoptoz azalır → pulmoner vasküler direnç artar.
Klinik İlişki
- Primer (idiyopatik) pulmoner arteriyel hipertansiyon olgularının:
- Sporadik tipte: %10–20’sinde
- Ailesel tipte: %70’inde
- Kalıtım: Otozomal dominant, azalmış penetrans (kadınlarda daha sık klinik bulgu verir).
Patogenez
- BMPR2 mutasyonu → endotel hasarı sonrası düz kas hücre proliferasyonu baskılanamaz.
- Sonuç:
- Medial hipertrofi
- İnternal elastik laminada kalınlaşma
- Plexiform lezyonlar (PAH için patognomonik histolojik bulgu)
Histopatolojik Evreler (Heath–Edwards sınıflaması)
(TUS’ta BMPR2 sorularında bazen bu evrelerle bağlantı yapılır)
| Evre | Özellik |
|---|---|
| I | Medial hipertrofi |
| II | İntimal proliferasyon/fibrozis |
| III | İntima + media belirgin kalınlaşma |
| IV | Plexiform lezyon |
| V | Fibröz obliterasyon |
| VI | Nekrotizan arteritis |
Senaryo: Genç kadın, ilerleyici dispne, sağ kalp yetmezliği bulguları, normal akciğer grafisi, ekokardiyografide sağ ventrikül hipertrofisi, aile öyküsü var → BMPR2 mutasyonu.
Ayırıcı ipucu: Pulmoner hipertansiyonun sekonder nedenleri (KOAH, interstisyel hastalık, kronik tromboemboli) yok.
İpucu: BMPR2 mutasyonlu hastalarda, pulmoner damar basıncı artmadan önce bile egzersiz dispnesi başlayabilir, bu yüzden tanı genellikle geç konur.
—————
Soru: 22 yaşında kadın hasta, son 1 yıldır giderek artan efor dispnesi ve çabuk yorulma yakınmaları ile başvuruyor. Aile öyküsünde annesinde 30 yaşında “kalp yetmezliği” nedeniyle ölüm öyküsü mevcut.
Sigara öyküsü yok, akciğer grafisi normal. Oskültasyonda P2 şiddetli, sağ parasternal 3. interkostal aralıkta sistolik üfürüm duyuluyor. Ekokardiyografi: Sağ ventrikül hipertrofisi ve pulmoner arter basıncı belirgin yüksek.
Pulmoner fonksiyon testleri ve V/Q sintigrafisi normal. Genetik analizde BMPR2 gen mutasyonu saptanıyor.
Aşağıdaki histopatolojik bulgulardan hangisi bu hastalıkta ilerlemiş evrede görülür?
A) Medial hipertrofi
B) İntimal proliferasyon
C) Plexiform lezyon
D) Nekrotizan arteritis
E) Arter duvarında amiloid birikimi
Doğru Cevap: C) Plexiform lezyon
Açıklama:
- BMPR2 mutasyonu, primer pulmoner arteriyel hipertansiyonun en sık genetik nedenidir.
- Patogenez: Endotel hasarı sonrası düz kas hücre proliferasyonunun kontrolsüz artışı → pulmoner vasküler direnç ↑.
- Histolojik evreler (Heath–Edwards):
1️⃣ Medial hipertrofi
2️⃣ İntimal proliferasyon/fibrozis
3️⃣ Kombine media+intima kalınlaşması
4️⃣ Plexiform lezyon (ileri evre – patognomonik)
5️⃣ Fibröz obliterasyon
6️⃣ Nekrotizan arteritis (nadir, malign seyir)
Püf Noktası: Plexiform lezyonlar, küçük pulmoner arterlerde anormal kapiller yapılarla oluşan karmaşık damar ağlarıdır ve primer PAH için tipiktir. Sekonder nedenlerde nadirdir.