Fulminan meningokoksemi → yakın temaslılara kemoprofilaksi gerekir (aynı evde yaşayanlar, yakın temaslı okul arkadaşları, sağlık personeli vb.).
Kullanılacak ilaçlar:
- Rifampisin (en sık; oral, 2 gün)
- Seftriakson (tek doz, özellikle rifampisin kontrendikasyonu veya uyum sorunu varsa; gebelerde de tercih edilir)
- Siprofloksasin (erişkinlerde tek doz; çocuklarda genellikle kullanılmaz)
2 yaşındaki çocuk → rifampisin ilk tercih. Ancak soruda rifampisin seçeneklerde yok.
Rifampisin yoksa çocukta kullanılabilecek alternatif: seftriakson (IM/IV, tek doz).
Diğer seçenekler:
- Penisilin → profilakside kullanılmaz, tedavide kullanılır.
- Siprofloksasin → çocukta yan etki riski nedeniyle profilakside önerilmez.
- İzoniazid → tüberküloz profilaksisinde.
- Eritromisin → boğmaca/legionella vb. için, meningokok profilaksisinde yok.
Doğru cevap: D) Seftriakson
2 yaşındaki çocukta rifampisin yoksa tek doz IM seftriakson güvenli ve etkilidir.
Fulminan menengokoksemi tanısı ile yoğun bakıma yatırılan bir hastanın, 2 yaşındaki kardeşine, profilaksi amacıyla aşağıdaki antibiyotiklerden hangisi verilmelidir?
A) Penisilin
B) Siprofloksasin
C) İzoniazid
D) Seftriakson *****************
E) Eritromisin
Meningokok (Neisseria meningitidis) Temaslı Profilaksisi
| Hasta grubu | 1. Tercih | Alternatif | Notlar |
|---|---|---|---|
| ≥1 ay – 18 yaş | Rifampisin (10 mg/kg/doz, 12 saatte 1, 2 gün) Maks: 600 mg/doz | Seftriakson tek doz IM/IV (125 mg <15 yaş, 250 mg ≥15 yaş) | Rifampisin yoksa veya dirençli bölgede Seftriakson tercih edilir |
| Erişkin | Rifampisin 600 mg PO 12 saatte 1, 2 gün | Siprofloksasin 500 mg PO tek doz veya Seftriakson 250 mg IM tek doz | Siprofloksasin çocukta verilmez; erişkinde kolay uygulanır |
| <1 ay bebek | Rifampisin 5 mg/kg/doz PO, 12 saatte 1, 2 gün | Seftriakson tek doz IM/IV (125 mg) | Yenidoğanda rifampisin dozu farklıdır |
| Gebeler | Seftriakson tek doz IM/IV | — | Rifampisin gebelikte teratojenik risk taşıdığı için kullanılmaz |
| Rifampisin kontrendikasyonu (alerji, ilaç etkileşimi) | Seftriakson tek doz IM/IV | — | Rifampisin ciddi ilaç etkileşimi yapar (OCP, antikonvülzan vb.) |
Önemli TUS İpuçları
- Profilaksi hastayla son temastan itibaren ilk 24 saat içinde yapılmalı (en geç 14 gün).
- Penisilin tedavi için var, profilaksi için yok.
- Rifampisin → tükürük ve idrar rengini turuncuya boyar (TUS’un “püf noktası”).
- Ev içi temas, kreş/okulda yakın temas, öpüşme, aynı bardak/çatal-kaşık kullanma profilaksi endikasyonu.
- Maske ile korunmuş kısa süreli sağlık personeli teması → profilaksi gerekmez.