Tanım
- Lizozomal enzim eksikliği nedeniyle glikoproteinlerin lizozomal yıkımında bozukluk sonucu bu moleküllerin biriktiği nadir kalıtsal metabolik hastalıklardır.
Patofizyoloji
- Lizozomal glikoprotein yıkımında görevli hidrolaz enzimlerinin genetik mutasyon sonucu eksikliği veya fonksiyon bozukluğu
- Glikoproteinlerin lizozomlarda birikimi → hücre ve doku hasarı
Başlıca Tipleri ve Enzim Eksiklikleri
| Hastalık | Enzim Eksikliği | Biriken Madde | Klinik Özellikler |
|---|---|---|---|
| α-Mannosidoz | α-Mannosidaz | Oligosakkaritler (glikoprotein yıkım ürünleri) | Gelişim geriliği, mental retardasyon, hepatosplenomegali, iskelet anomalileri, işitme kaybı |
| β-Mannosidoz | β-Mannosidaz | Oligosakkaritler | Mental retardasyon, nörolojik bulgular, hepatosplenomegali |
| Fucosidoz | α-L-Fukosidaz | Fukozil oligosakkaritler | Gelişim geriliği, hepatosplenomegali, karakteristik yüz görünümü, nörolojik defisitler |
| Sialidoz (N-asetilneuraminidaz eksikliği) | N-asetilneuraminidaz | Sialil oligosakkaritler | Hepatosplenomegali, mental retardasyon, kas zayıflığı |
Klinik Özellikler
- Genellikle erken çocuklukta başlar
- Mental gerilik, gelişme geriliği
- Hepatosplenomegali
- İskelet anormallikleri (hipoplazi, deformiteler)
- İşitme kaybı ve nörolojik bozukluklar
Tanı Yöntemleri
- Klinik bulgular ve aile öyküsü
- Lizozomal enzim aktivite ölçümü (kan, fibroblast)
- İdrarda oligosakkarit artışı tespiti
- Genetik testler
Tedavi
- Semptomatik ve destekleyici
- Enzim replasman tedavisi bazı tiplerde deneysel veya araştırma aşamasında
İpuc
- Mental retardasyon + hepatosplenomegali + idrarda oligosakkarit artışı → glikoproteinoz düşünülmeli
- Diğer lizozomal depo hastalıklarından ayırmada enzim eksikliği testi önemlidir.
| Hastalık | Enzim Eksikliği | Biriken Madde | Klinik Özellikler | Tanı Yöntemi | Başlangıç Yaşı |
|---|
| α-Mannosidoz | α-Mannosidaz | Oligosakkaritler (glikoprotein yıkım ürünleri) | Gelişim geriliği, mental retardasyon, hepatosplenomegali, işitme kaybı, iskelet anomalileri | Enzim aktivite ölçümü, idrarda oligosakkarit artışı, genetik test | Çocukluk |
| β-Mannosidoz | β-Mannosidaz | Oligosakkaritler | Mental retardasyon, nörolojik bulgular, hepatosplenomegali | Enzim testi, idrarda oligosakkarit artışı | Çocukluk |
| Fucosidoz | α-L-Fukosidaz | Fukozil oligosakkaritler | Gelişim geriliği, hepatosplenomegali, karakteristik yüz, nörolojik defisitler | Enzim aktivitesi, idrar testi | Çocukluk |
| Sialidoz (N-asetilneuraminidaz eksikliği) | N-asetilneuraminidaz | Sialil oligosakkaritler | Hepatosplenomegali, mental retardasyon, kas zayıflığı | Enzim testi, idrarda oligosakkarit artışı | Erken çocukluk |