✅ Ergenlik Dönemleri – Özet Tablo

Dönem	Yaş Aralığı (yaklaşık)	Fiziksel Özellikler	Psikososyal Özellikler	Bilişsel Gelişim
Erken Ergenlik	10–13 yaş (kızlarda daha erken başlar)	Puberte başlar – tüylenme, meme gelişimi, testis büyümesi	Beden imajına ilgi başlar Mahremiyet artar	Somut düşünce hâkim Kendi merkezli düşünce
Orta Ergenlik	14–17 yaş	Sekonder cinsiyet karakterleri tamamlanır	Kimlik gelişimi başlar Akran grubu etkisi artar Aileden uzaklaşma	Soyut düşünme başlar Riskli davranışlar görülebilir
Geç Ergenlik	17–21 yaş	Büyüme durur Cinsel olgunluk tamamlanır	Kimlik netleşir Geleceğe yönelik planlama başlar	Soyut ve ileri düzey düşünme gelişir

Dönemlere Göre Detaylı Özellikler

Biyolojik:
- Puberte başlangıcı (Tanner evre I–II)
- Kızlarda: meme tomurcuklanması (thelarş), pubik tüylenme başlar
- Erkeklerde: testis hacminde artış
Psikososyal:
- Beden değişimleriyle yoğun ilgilenme
- Mahremiyet arzusu
- Ebeveynlere bağlılık sürer
Bilişsel:
- Somut düşünce sürer
- Olayları “ben merkezli” algılama yaygındır

Biyolojik:
- Pubertenin ortaları – hızlı boy uzaması, menarş/spermarş görülür
- Sekonder cinsiyet özellikleri belirginleşir (Tanner evre III–IV)
Psikososyal:
- Kimlik arayışı başlar (“Ben kimim?”)
- Arkadaş grubu en önemli sosyal birim hâline gelir
- Risk alma davranışları (madde deneme, cinsel aktivite vb.)
Bilişsel:
- Soyut düşünce gelişmeye başlar
- Ancak duygular karar mekanizmasına hâkim olabilir

Biyolojik:
- Cinsel olgunluk tamamlanır, büyüme sonlanır (Tanner V)
Psikososyal:
- Kimlik daha netleşmiştir (meslek, değerler, inançlar)
- Geleceğe dönük hedefler belirginleşir
- Ebeveynle ilişkiler yeniden şekillenir
Bilişsel:
- Soyut ve çok boyutlu düşünce oturur
- Plan yapma, mantıklı karar verme artar

“Kızlarda ergenlik ortalama 10 yaşında, erkeklerde 11 yaşında başlar.”

“Ergenlikte kimlik gelişimi Erikson’un ‘Kimliğe karşı rol karmaşası’ evresinde yer alır.”

Fiziksel gelişim Tanner evreleri ile değerlendirilir (Tanner I–V)

Bilişsel gelişim Piaget’e göre “soyut işlemler dönemi” orta–geç ergenlikte başlar.