Trigeminal-otonomik baş ağrıları (TACs – Trigeminal Autonomic Cephalalgias), trigeminal sinir dağılımında şiddetli baş ağrısıyla birlikte ipsilateral (aynı taraflı) otonomik bulguların eşlik ettiği bir baş ağrısı grubudur.

TACs – Trigeminal-Otonomik Baş Ağrıları Nedir?

Temel Özellik:

• Ani başlayan, genellikle şiddetli, tek taraflı baş ağrısı (özellikle göz çevresi veya temporal bölgede)
• İpsilateral otonomik bulgularla birlikte:
  • Lakrimasyon (gözyaşı artışı)
  • Konjunktival enjeksiyon (gözde kızarma)
  • Nazal konjesyon ve rinore
  • Pitoz ve miyozis (parsiyel Horner sendromu)
  • Alın-yüzde terleme

TAC Alt Grupları (En sık ve ayırt edici özellikleriyle)

İpucu: TAC’lerde ayırıcı tanı genellikle atak süresi ve sıklığına, ayrıca indometazine yanıtına göre yapılır.

Tetikleyiciler

• Alkol (özellikle küme baş ağrısında)
• Uyku düzensizlikleri
• Sirkadiyen ritim değişiklikleri (örneğin, mevsim geçişleri, gece vardiyası)
• Fiziksel/emosyonel stres

Notlar

• TAC’lerin hepsinde otonomik bulgular vardır. Trigeminal sinirin V1 dalı + parasempatik aktivasyon (sfenopalatin ganglion üzerinden) söz konusudur.
• İndometazine’e yanıt varsa → Paroksismal hemikrani veya hemicrania continua düşün!
• SUNCT (short-lasting unilateral neuralgiform headache with conjunctival injection and tearing) → Çok kısa, çok sık atak + yoğun lakrimasyon

Örnek Soru

Soru: 30 yaşındaki bir erkek hasta, günde 2-3 kez, 30-60 dakika süren, sağ göz arkasında dayanılmaz bir baş ağrısından yakınmaktadır. Ataklar sırasında göz yaşarması, konjunktival kızarıklık ve burun akıntısı da olmaktadır. Ataklar genellikle gece uykudan uyandırmaktadır. En olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Migren
B) Paroksismal hemikrani
C) Küme baş ağrısı
D) SUNCT
E) Hemicrania continua

Doğru cevap: C) Küme baş ağrısı

TAC’lerde Tedavi Özet Tablosu